Our forum runs best with JavaScript enabled !

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post new topic   Reply to topic

View previous topic View next topic Go down

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Empty Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post by Sài Gòn Xưa Wed Dec 09, 2020 11:24 pm

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"
04/07/2016    08:09 GMT+7

- Không ai chứng minh được nguồn tin nhưng tin đồn đã làm cho một công trình mang đậm nét kiến trúc phương tây cổ điển trở nên hoang phế, điêu tàn.

Gia tộc giàu có nhất Đông Dương

Theo tài liệu còn truyền lại, chú Hỏa chỉ có 3 người con trai và không có người con gái nào cả.

Không giống như các gia đình giàu có khác, các con của chú Hỏa chí thú làm ăn hỗ trợ đắc lực cho cha trong kinh doanh và trong các dịch vụ khác. Các con cháu của ông sau này tiếp tục cai quản gia sản cha ông và kinh doanh ngày một phát triển. Sau đó, những hậu duệ của chú Hỏa chuyển hướng ra nước ngoài và đến trước 30/4/1975 không còn con cháu nào của dòng họ này ở lại Việt Nam.

Có thể nói một gia tộc giàu có thuộc vào hàng giàu nhất Đông Dương nhưng đã để lại tiếng thơm cho hậu thế có lẽ chỉ có gia tộc của Hui Bon Hoa - chú Hỏa. Vậy mà, những tin đồn quanh gia tộc này chưa bao giờ dứt.

Mặc dù không có con gái nhưng tiếng đồn cô con gái chú Hỏa bị bệnh phong cùi lan rộng để sau đó, những ngôi tòa nhà to lớn trở nên trống vắng. Không một ai dám bén mảng cho dù câu chuyện đã trải qua hàng chục năm...

Căn nhà 97 Phó Đức Chính và biệt thự trên đồi chú Hỏa ở Long Hải vẫn được cho là những ngôi nhà ma.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Bao-tang-my-thuat-ho-chi-minh-5
Nhà 97 Phó Đức Chính nay là bảo tàng Mỹ thuật Saigon




Và những sự thật

Chúng tôi cũng đã tìm đến số 97 Phó Đức Chính bây giờ là bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM để tìm hiểu những người làm việc ở đây. Kết quả là chưa ai từng nghe một xác nhận nào là đã gặp con ma nhà họ Hứa.

Tương tự, tại Vũng Tàu, ông nội của người xe ôm tên Hùng chia sẻ: "Cũng theo lời đồn, một số khách du lịch chụp được những tấm hình ma trong lâu đài. Nhưng mãi đến bây giờ cũng chưa thấy tấm hình ma nào trong lâu đài được công bố. Tôi cũng từng ngủ trong lâu đài này nhiều đêm nhưng chưa hề gặp một bóng ma nào".



Nhưng tòa lâu đài nguy nga hoành tráng giờ chỉ còn là nơi để gió biển tràn vào. Không ai được vào vì các nẻo đường đã đóng kín. Một người bạn của tôi, anh Phạm Hoài Nhân đã có 2 lần vào được bên trong ghi lại được những đổ nát của một công trình ...

Anh nhân kể lại: "Tôi đã đến thăm tòa nhà này 2 lần vào tháng 7/2013 và tháng 4/2014. Lúc này, tòa lâu đài được công ty du lịch Long Hải quản lý. Có một vài bảo vệ túc trực tại đây.

Bước vào bên trong, vẫn còn những hàng cột theo kiểu kiến trúc La Mã sang trọng nhưng vách tường bị vỡ nhiều nơi được tô trét lại tạm thời bằng xi măng. Các tầng trên, những ô cửa sổ không còn khung nhìn ra biển Long Hải dạt dào sóng vỗ. Hồi tưởng, ngày xưa nơi đây hẳn là rất nên thơ, nhưng bây giờ thật cô quạnh.

Ở một chân cầu thang một vết sơn đỏ - không biết do vô tình hay cố ý - gợi lên cảm giác rùng rợn của một ngôi nhà ma. Bước lên sân thượng, một góc sân, được tô trát sơ sài, càng làm cho cảnh tượng thêm vẻ hoang phế. Điều đặc biệt là nội thất bên trong ngôi lâu đài này không còn lưu lại một thứ gì...".

Anh Nhân cho biết thêm: "Tôi tiếp xúc với các bảo vệ, các anh cho biết được phân công bảo vệ thì phải ngủ lại. Nội thất đã được công ty mang đi tập trung một nơi khác để bảo quản nên phải mắc võng mà ngủ. Ngày cũng như đêm, bao năm qua ngủ tại lâu đài này chưa bao giờ chúng tôi gặp một hiện tượng bất thường nào".

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Long-hai-di-dau-choi-4

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 20160628104317-2

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 20160628105102-12

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 20160628105102-13

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 20160628105102-14

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 20160628105102-15
Đổ nát và hoang phế (ảnh Phạm Hoài Nhân)

Tin đồn về lâu đài ma này có lẽ có từ năm 1965, khi người thuê lại kinh doanh thất bại rồi bỏ hoang từ đó. Tin đồn tiếp tục được củng cố thêm khi vào năm 1972 hãng phim Dạ Lý Hương về đây quay một số ngoại cảnh, nhất là căn phòng - được gán cho là nơi nhốt người con gái của chú Hỏa - cho bộ phim "con ma nhà họ Hứa".


Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 20160628105235-16
Vết sơn đỏ, không biết do vô tình hay cố ý, gợi lên cảm giác rùng rợn của một ngôi nhà ma (ảnh Phạm Hoài Nhân).

Một đồn mười, mười đồn trăm. Theo tin đồn, cô con gái của chú Hỏa bị bệnh phong củi lở loét khắp mình mẩy. Thời điểm này, bệnh cùi là bệnh nan y vì chưa có thuốc chữa nên chú Hỏa nhốt con mình trong một căn phòng tại ngôi nhà 97 Phó Đức Chính. Hàng ngày có gia nhân đến phục dịch.

Có lẽ bị căn bệnh hành hạ, đêm đêm có nhiều tiếng la hét từ căn nhà vọng ra...thế là hình thành con ma nhà họ Hứa. Chú Hỏa sợ tiếng đồn không tốt nên đã đưa con gái mình ra ở tại lâu đài Long Hải. Rồi sau đó cô này chết tại đây và được chôn cất gần đó.


Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 20160628105235-17
Vách tường ở lối lên cầu thang còn trang trí bằng phù điêu rồng, phụng khá ấn tượng. (ảnh Phạm Hoài Nhân)

Gần nửa thế kỷ bỏ hoang, tòa lâu đài giờ đây vẫn là một tòa nhà với những tin đồn kỳ bí. Không ai chứng minh được nguồn tin nhưng tin đồn đã làm cho một công trình mang đậm nét kiến trúc phương tây cổ điển đi vào hoang phế.

Bên cạnh gia sản 30.000 căn nhà trong đó có những công trình bất động sản to lớn như đã trình bày hiện còn tồn tại đến ngày nay, chú Hỏa và con cháu sau này còn chú tâm vào công tác phước thiện.

Những công trình như Phước Thiện Y Viện xây dựng năm 1909 (nay là Bệnh viện Nguyễn Trãi), Chẩn Y Viện (1937 - nay là bệnh viện đa khoa Sài Gòn), Bảo sanh viện Đông Dương (1937 - nay là Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ), chùa Phụng Sơn (1949), chùa Kỳ Viên (1949), Thành Chí học hiệu, nay là (Trường THCS Minh Đức) … nhằm giúp ích cho cộng đồng. Ngoài ra, những người nghèo vô gia cư lang thang cơ nhỡ được nuôi ăn trong thời gian khá dài ...
Anonymous

Sài Gòn Xưa
Guest


Back to top Go down

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Empty Re: Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post by Sài Gòn Xưa Wed Dec 09, 2020 11:48 pm

Nhà Chú Hỏa có con ma nào họ Hứa không?
30/01/2016 18:48 GMT+7

- Trước 1975, ở Sài Gòn, hãng phim tư nhân Dạ Lý Hương đã sản xuất bộ phim Con ma nhà họ Hứa, với lời giới thiệu là chuyện phim phỏng theo bị kịch xảy ra trong gia đình Chú Hỏa.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E4%BB%B2%E8%AE%9A%E5%A2%93
Một ngôi mộ trong khu mộ của dòng dõi Chú Hỏa không cao ngạo mà khá bình thường - Ảnh tư liệu

Đây là bộ phim ma đầu tiên của điện ảnh miền Nam trước năm 1975. Thành ngữ “con ma nhà họ Hứa” cũng từ đó mà ra, thậm chí kéo dài cho đến tận bây giờ với những phiên bản “con ma nhà họ Hứa”, “Con ma nhà họ Vương”... (!)

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Watch?v=iA9o-tQfzD4

Bộ phim phỏng theo những lời đồn trong dân gian. Theo đó, người ta nói rằng Chú Hỏa có hàng chục người con trai nhưng con gái thì chỉ có một, độ tuổi thanh xuân, rất xinh đẹp lại ngoan hiền nên được cha hết mực cưng chiều.

Từ một bản tin...

Một ngày kia, cô gái ấy không xuất hiện. Từ đó, vào những đêm khuya thanh vắng, từ trong tòa nhà Chú Hỏa vẳng ra tiếng kêu khóc thảm thiết.

Rồi một buổi sáng, người Sài Gòn đọc báo ngỡ ngàng thấy có mẩu tin Chú Hỏa đăng cáo phó báo con gái mất vào giờ trùng nên tang lễ chỉ sơ sài, an táng tại khu đất thuộc Long Hải, cạnh ngôi biệt thự nghỉ mát của gia đình.

Tuy nhiên, hằng đêm, người dân xung quanh nhà Chú Hỏa vẫn nghe tiếng kêu khóc thảm thiết từ trong dinh thự và thấy “hồn ma” con gái chú Hỏa xuất hiện bên cửa sổ.

Người ta đồn cô gái mắc bệnh phong hoặc bị tâm thần mà y học lúc đó không thể chữa trị. Do đó, dù có tiền muôn, bạc vạn, Chú Hỏa đã phải bất lực nhìn con đau đớn về thể xác lẫn tinh thần, rồi chết dần, chết mòn.

Để không ảnh hưởng uy tín và kinh doanh, Chú Hỏa một mặt buộc phải đăng cáo phó là con gái đã mất, một mặt ông đã lệnh cho gia nhân nhốt con gái vào một căn phòng kín, nhưng vẫn chăm sóc chu đáo.

Hằng ngày, các gia nhân đều đưa thức ăn cho cô gái qua khung cửa nhỏ. Lời đồn nói rằng có một người thợ được mời vào sửa chữa trong nhà Chú Hỏa đã trông thấy việc làm nói trên.

Theo bản tin, Chú Hỏa đã kín đáo đưa con gái về nghỉ dưỡng tại khu biệt thự ở Long Hải (sau này là khách sạn Palace trên bãi biển thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu) cho đến ngày cô gái ấy thật sự qua đời tại nơi này.

... đến những lời đồn

Người ta tiếp tục đồn rằng tất cả những người làm của tiểu thư lúc còn sống đều được chuyển tới ngôi biệt thự ở Long Hải để phục dịch... người chết.

Thời gian sau, nhiều tờ báo lá cải Sài Gòn lúc đó lại đưa tin: vì hám của (người Hoa thường chôn theo người chết nhiều của cải), nên vào một đêm, hai tên trộm lẻn vào quật mồ con gái chú Hỏa và thấy quan tài... trống rỗng...

Một lời đồn đại khác đi xa hơn, nói rằng Chú Hỏa quá thương con gái đã qua đời khi còn quá trẻ, nên đã sắm một quan tài bằng đá để quàng giữ thi thể của con gái và đặt trong một căn phòng của nhà Chú Hỏa.

Nhân ngày giỗ đầu của con gái, Chú Hỏa đã sai gia nhân làm lễ cúng cơm cho con gái kèm với lễ vật là một chiếc váy màu trắng và một con búp bê. Gia nhân làm lễ cúng đó đã bỏ chạy khi thấy hình ảnh cô gái ngồi trên chiếc quan tài đá, tay cầm chiếc váy trắng, tay ôm búp bê và chén cơm bị vơi phân nửa...

Người ta nói rằng sau sự việc đó Chú Hỏa đã chôn cất quan tài bằng đá có đựng thi thể con gái một cách bí mật.

Trong quyển sách tựa đề là Ngôi mộ cổ nhà họ Hứa xuất bản ở hải ngoại, tác giả Phạm Phong Dinh còn viết cô con gái Chú Hỏa tên là Hứa Tiểu Lan mất vì bệnh nan y, được chôn cất trong ngôi mộ cổ cạnh nghĩa trang Biên Hòa, từng được nhiều người thấy xuất hiện dưới dạng cái bóng trắng đi vòng quanh những nấm mồ... (!)

Thực hư thế nào?

Tháng 7-2006, vài thành viên trong dòng họ Hui Bon Hoa từ Pháp về thăm lại nhà Chú Hỏa, mồ mả cha ông và tìm hiểu lịch sử gia đình. Họ ngụ tại khách sạn Majestic, nơi cha chú họ đã xây dựng.

Một thành viên trong đoàn tên Eddie Hui-Bon-Hoa khẳng định Chú Hỏa - Huang Wen Hua - Jean Baptiste Hui Bon Hoa chỉ có ba người con trai, lần lượt mang tên là: Huỳnh Trọng Huấn (Tang Huon Hui Bon Hoa), Huỳnh Trọng Tán (Tang Chanh Hui Bon Hoa) và Huỳnh Trọng Bình (Tang Phien Hui Bon Hoa).

Nghĩa là Chú Hỏa không có người con gái nào cả. Và Chú Hỏa không phải họ Hứa (tên đầy đủ theo sự suy đoán là Hứa Bổn Hòa) mà Chú Hỏa có họ Huỳnh, Huỳnh Văn Hoa.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 14-mot-ngoi-mo-trong-khu-mo-cua-dong-doi-chu-hoa-anh-tu-lieu-1453995013
Một ngôi mộ của dòng họ Chú Hỏa bình dị ven đường - Ảnh tư liệu

Dốc Chú Hỏa

Đi quốc lộ 1K hướng từ Thủ Đức đến Biên Hòa, đoạn gần ngã tư Bình Thung, qua một ngọn đồi rồi đổ xuống tạo thành con dốc lớn có tên là “Dốc Chú Hỏa”. Sở dĩ mang tên như vậy là vì dốc nằm sát với khu nghĩa trang của gia đình chú Hỏa.

Quẹo vào một con đường đất hẹp, bên cạnh lò thiêu xác công nghệ cao khá quy mô, là một nghĩa trang cũ của người Hoa. Trong số các ngôi mộ ở đây có mộ của các con, cháu của Chú Hỏa cùng những thành viên khác trong gia tộc.

Ba ngôi mộ lớn ở đây chính là mộ của ba người con trai của Chú Hỏa: Huỳnh Trọng Huấn, Huỳnh Trọng Tán và Huỳnh Trọng Bình.

Gần đó, còn có năm ngôi mộ khác cũng thuộc dòng họ Huỳnh: Huỳnh Vĩnh Thái, Huỳnh Dương Tố Lan, Huỳnh Vương Châu Cần, Huỳnh Vương Loan Hồng, Huỳnh Vương Thục Khoan.

Bà con địa phương cho biết từng có một số ngôi mộ thuộc dòng họ Huỳnh đã bị giải tỏa trong quá trình mở rộng quốc lộ 1K trước đây, đó là chưa kể nhiều nhà dân từng xây cất ngay trên mấy ngôi mộ.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 12-mo-ong-huynh-trong-huan-con-trai-truong-cua-chu-hoa-anh-tu-lieu-1453995025
Mộ ông Huỳnh Trọng Huấn, con trai trưởng của Chú Hỏa vốn nắm hầu như toàn bộ gia tài của cha để lại và phát triển gấp mười lần, giàu cự phách đến tận cuối đời rất bình dị - Ảnh tư liệu
Anonymous

Sài Gòn Xưa
Guest


Back to top Go down

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Empty Re: Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post by Con cháu chú Hỏa kể Wed Dec 09, 2020 11:57 pm

2014年9月9日 星期二
The True Story of Hui Bon Hoa and “Uncle Hoa’s Mansion”

Written by Chen Bichun

Many stories and legends have grown up around “Uncle Hoa’s Mansion” (Nhà Chú Hỏa), the former residence and workplace of the Hui Bon Hoa family in Saigon which now houses the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum. Following lengthy correspondence with Uncle Hoa’s descendants in Paris, Chen Bichun sets the historical record straight.


              Hui Bon Hoa (Huáng Wén Huá, 黃文華) was born in Xhamen in 1845. When he was 20 years old, he came to Saigon from Fujian province of China looking for work, and finally landed a job working in a pawn shop belonging to the Ogliastro company. His boss, Mr Antoine Ogliastro, suggested that he should apply for French nationality in order to build their further partnerships, and by 1887, Hui Bon Hoa had become a naturalised French citizen. The French pronounced his Chinese name according to the sounds of the Hokkien dialect as Hui Bon Hoa, so henceforth; Hui Bon Hoa became the family name.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E9%BB%83%E6%96%87%E8%8F%AF%E5%83%8F
Chú Hỏa - Huang Wen Hua - Jean Baptiste Hui Bon Hoa - Huỳnh Văn Hòa .
Family patriarch Hui Bon Hoa (photo provided by Fernand Hui Bon Hoa)

               Hui Bon Hoa’s main business activities were pawn shops and real estate. As he began to prosper, his three sons, Thang-Hung Hui Bon Hoa (黃仲訓), Thang Chanh Hui Bon Hoa (黃仲讚) and Thang Phien Hui Bon Hoa (黃仲評), also came to Saigon to help him take care of the family business. With their input, the family made other investments and gradually accumulated great wealth. In his old age, Hui Bon Hoa returned to China with his wife, and in 1901 he died and was buried in Quanzhou.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E9%BB%83%E6%B0%8F%E4%B8%89%E5%85%84%E5%BC%9F
The second generation of the Hui Bon Hoa family. From left to right: Thang Chanh, Thang Hung and Thang Phien Hui Bon Hoa (photo provided by Fernand Hui Bon Hoa).

Một thành viên tên Eddie Hui-Bon-Hoa khẳng định Chú Hỏa - Huang Wen Hua - Jean Baptiste Hui Bon Hoa chỉ có ba người con trai, lần lượt mang tên là: (giữa) Huỳnh Trọng Huấn (Tang Huon Hui Bon Hoa), Huỳnh Trọng Tán (Tang Chanh Hui Bon Hoa) và (phải) Huỳnh Trọng Bình (Tang Phien Hui Bon Hoa).

              The registered address of the Hui Bon Hoa Company was 97 rue d' Alsace-Lorraine (modern Phó Đức Chính street), and in the late 1920s, four large buildings were constructed at this site, eventually occupying much of the block encircled by rue d’Alsace Lorraine, rue Calmette, rue d’Ayot (Nguyễn Thái Bình) and rue Hamelin (Lê Thị Hồng Gấm). These were:

1. The building of the Hui Bon Hoa company;
2. The building of Thang Phien Hui Bon Hoa;
3. The building of Thang Hung Hui Bon Hoa; and
4. The building of Thang Chanh Hui Bon Hoa.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 22

             Today, the buildings of the Hui Bon Hoa company and of Thang Hung Hui Bon Hoa are home to the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum, while the building of Thang Phien Hui Bon Hoa is curently rented to a tenant. Sadly, the building of Thang Chanh Hui Bon Hoa no longer exists.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" SIHBH
An advertisement for the Société Immobilière Hui Bon Hoa in the Guide pratique, renseignements et adresses. Saigon, Imp. J. Aspar, Saïgon, 1934

             The Hui Bon Hoa buildings are very famous in Saigon, but although they are still collectively known in Vietnamese as "Nhà Chú Hỏa" or "Uncle Hoa's Mansion," they were built nearly three decades after the death of patriarch Hui Bon Hoa. Chinese people called the Huáng Róng Yuăn Táng (黃榮遠堂), which was also the company name in Chinese.

1. The building of the Hui Bon Hoa company, now part of the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E4%B8%AD%E6%A8%93
Photo by Chen Bichun

                The Hui Bon Hoa company building was the first of the four to be constructed. This was the headquarters of the Société Immobilière Hui-Bon-Hoa, SIHBH). The ground floor was reserved for company business, while the upper floor housed the family living area, including a traditional Chinese ancestral hall for worship. Thang Hung wrote poetry, and it was here in 1931 that he carved Chinese characters onto a horizontal inscribed board to commemorate the fact that he and his brother Thang Chanh could that year claim a combined age of 100. Ever since that time, the Chinese names of each successive generation have used one character from those on the board in sequence after the family name, Huáng 黃. For example, the Chinese name of Fernand Hui Bon Hoa, the grandson of Thang Chanh Hui Bon Hoa, is 黃元仁 (fourth generation), while his father’s name is 黃慶杉 (third generation).  In this way, the family can understand which generation they are in the Hui Bon Hoa family, based on their Chinese name.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E9%BB%83%E6%B0%8F%E6%A6%AE%E9%81%A0%E5%A0%82%E7%B4%B9%E7%A9%86%E8%A1%8C%E5%BA%8F
Thang Hung’s carved poem (photo provided by Fernand Hui Bon Hoa)

             By 1975, all of the Hui Bon Hoa family had left Việt Nam and the horizontal inscribed board disappeared. However, when one of the cousins of Fernand Hui Bon Hoa visited Việt Nam in 2007, he was lucky enough to find it in the hands of a street vendor, so he bought the board and took back to Paris.

             Many important events were held in the Hui Bon Hoa company building; guests were usually hosted in a large dining hall, located behind the first floor lobby. Behind the building was a family tennis court.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E4%BB%B2%E8%AE%9A%E5%87%BA%E6%AE%AF
The funeral of Thang Chanh Hui Bon Hoa, held in front of the company building in 1934 (photo provided by Fernand Hui Bon Hoa)

2. The building of Thang Phien Hui Bon Hoa

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E4%BB%B2%E8%A9%95%E6%A8%93
Photo by Chen Bichun

               The building of Thang Phien Hui Bon Hoa was the second building to be constructed in the Nhà Chú Hỏa complex, and when it was completed, some of the family moved into this building. The architectural style was similar to the building of Thang Hung. Today, the lower floor is rented out to the Nostalgie Club, while the third floor is rented out as an apartment. However, the building will also soon become part of the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum.

3. The building of Thang Hung Hui Bon Hoa

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E4%BB%B2%E8%A8%93%E6%A8%93
Photo by Chen Bichun


              Currently the main exhibition space of the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum, this was the most luxurious residential building in the Nhà Chú Hỏa complex. According to the brief of the Fine Arts Museum, construction of the building began in 1929 and it was completed in 1934. Recognized for its subtle fusion of oriental and western art deco design elements, the building became very famous in the Chinese world and in 1933 it was singled out for praise by The Chinese Times newspaper in Canada as the most luxurious building in Saigon.

          The building was constructed as the residence of Tang Hung Hui Bon Hoa, a second generation member of Hui Bon Hoa family. Born in 1876, he grew up in Xiamen and went to Việt Nam to work with his father after his marriage. In the 1910s, he went to Gulangyu Island, Xiamen, where set up the Huáng Róng Yuăn Táng (黃榮遠堂) and became involved in the real estate business, quickly becoming a successful and wealthy businessman in Gulangyu. Even today, there are still many luxurious buildings there which were constructed by Huáng Róng Yuăn Táng.

          After his brother Thang Chanh died, Tang Hung returned Saigon to manage the family business in Việt Nam. He remained there throughout the colonial period and passed away in 1951 in Saigon.

             The Hui Bon Hoa family left Việt Nam in the early 1970s, and after Reunification in 1975, the Vietnamese government took possession of the Nhà Chú Hỏa complex, which was initially used as an information and culture center. In 1987, the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum was established here and in 1992 it officially opened to visitors.


             According to the law of the Vietnam War Convention in 1996, French citizens who lived in Vietnam before 1975 are eligible get compensation for loss of property; therefore the Hui Bon Hoa family received a little compensation from the French government for the loss of the Nhà Chú Hỏa.

4. The building of Thang Chanh Hui Bon Hoa

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E4%BB%B2%E8%AE%9A%E6%A8%93
Photo provided by Fernand Hui Bon Hoa

              Although this building was known as the building of Thang Chanh, he never actually lived in it. It was constructed after Thang Chanh passed away, when the family asked a French architect to design a residence for Chung Chanh’s wife and sons in the art deco style.

              Thang Chanh Hui Bon Hoa was the third son of Hui Bon Hoa. He was born on 10 November 1877 in Quanzhou, and after his marriage he went to Saigon to assist his father in business. He was known as a very smart businessman and under his management the family’s real estate business boomed. He purchased a great deal of land when real estate prices were low and built up a portfolio of many houses to sell and rent to others. It was thanks to Thang Chanh’s successful stewardship of the family business that the Hui Bon Hoa family became the richest family in Saigon. Thang Chanh lived in Saigon until his death in 1934.

                After he died, Thang Chanh’s sons continued to work in family company. However, from the 1950s, members of Thang Chanh’s family began to move one after the other to other countries. After 1975, the Thang Chanh building became a Vietnamese bank, but a few years ago it was demolished.

The Hui Bon Hoa Family cemetery

                 In times gone by, most overseas Chinese wished to return to China to be buried in their homeland after their death. That is why, in their old age, family patriarch Hui Bon Hoa and his wife returned to live in Quanzhou, Fujian province, where they were buried. However, their tombs later fell victim to grave robbing.

              Second-generation members of the Hui Bon Hoa family were Franco-Chinese, even they had been born and brought up in China. Since by this time the foundation of the family business was in Việt Nam, they hoped that their descendants would remain in Việt Nam forever, so they decided that after their deaths they should be buried in Việt Nam. For this reason, they acquired a family plot in a Chinese cemetery in Đồng Nai province, where Thang Hung, Thang Chanh and other family members were buried. A master sculptor from China was brought to Việt Nam to design and build the ornately-carved tombs. A local person was also hired to take care of the tombs and a house was provided for this grave keeper to live in. To this day, the grave keeper and his family still live there and look after the tombs for the Hui Bon Hoa family.

          Since 1991, several members of the Hui Bon Hoa family from all over the world have travelled to Việt Nam to visit their ancestral tombs.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E4%BB%B2%E8%AE%9A%E5%A2%93
The tomb of Thang Chanh in the Chinese cemetery in Đồng Nai province (photo provided by Fernand Hui Bon Hoa)

         When the Hui Bon Hoa family was living in Việt Nam, they became skilled in the art of generating family wealth, but they also understood the importance of giving back to the community which had made them rich. In this way, the famous Vietnamese historian Vương Hồng Sển pointed out that Hui Bon Hoa was famous in Saigon, not only for being one of the wealthiest men in Cochinchina, but also for his philanthropy.

             Many of the houses in Saigon, Gia Định and Chợ Lớn owned by the Hui Bon Hoa company were made available at very low rent to poor people who would not otherwise have had a place to live. The important contribution this made is borne out by the old Saigonese proverb “ở phố Chú Hỏa,” which suggests that the best place to live was on a street of houses built by Uncle Hỏa.

           Today, many valuable buildings constructed by the Hui Bon Hoa company still exist in Hồ Chí Minh City. Apart from the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum, these include the Majestic Hotel (Khách sạn Majestic, 1925), the Government Guest House (Nhà khách Chính phủ, 1930s) on Lý Thái Tổ street and many Chinese schools in the Chợ Lớn. In 1937, the Hui Bon Hoa Company also provided both the land and the money to build the Từ Dũ Hospital (Bệnh viện Từ Dũ), still one of the most important hospitals in Hồ Chí Minh City. Many old Saigonese people still remember the generosity of the Hui Bon Hoa family.

              In 2011, Fernand Hui Bon Hoa received an email from a Vietnamese American who wanted to come and visit Fernand in Paris to thank the Hui Bon Hoa family for what they had done. He explained that when he lived in Saigon he had been too poor to cure his seriously ill mother, but the Hui Bon Hoa hospital had treated her and cured her of her illness. All these years later, he still appreciated the help he had received from the Hui Bon Hoa family, and in 2011 he got the chance to express his appreciation by travelling to Paris and presenting Fernand with a special plaque for Hui Bon Hoa family.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Huibonhoa
Photo provided by Fernand Hui Bon Hoa

            Since the Nhà Chú Hỏa complex became the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum, it has attracted the attention of thousands of tourists from all around the world. Today, more and more people have expressed interest in the history of the Nhà Chú Hỏa and I am one of them.

            On the first occasion I visited the Fine Arts Museum, five years ago, I only knew that the owner of the building was a Chinese man named Hui Bon Hoa. For a long time I tried to find out more information about this Hui Bon Hoa, but I couldn’t find anything about him in Chinese, nor from books in Vietnamese and French. Fortunately, at the end of last year I received a response from Fernand Hui Bon Hoa, and since that time we have corresponded regularly to clarify the history of Hui Bon Hoa family. This year, I visited the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum again and it inspired me to write this article. The story of the Nhà Chú Hỏa is not just a story, it’s an important part of Saigon’s history.
Anonymous

Con cháu chú Hỏa kể
Guest


Back to top Go down

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Empty Re: Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post by Sài Gòn Xưa Thu Dec 10, 2020 12:08 am

Đất và Người Bình Dương
KHU LĂNG MỘ DÒNG HỌ HOÀNG (MỘ CHÚ HỎA) – “Dốc chú Hỏa”
Date: 2013

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 14-mot-ngoi-mo-trong-khu-mo-cua-dong-doi-chu-hoa-anh-tu-lieu%202
KHU LĂNG MỘ DÒNG HỌ HOÀNG (CHÚ HỎA) - Ảnh tư liệu


Nguyễn Hữu Lộc*

Đi trên Quốc lộ 1K, đoạn gần núi Châu Thới, tỉnh Bình Dương, chắc hẳn nhiều người sẽ nghe đến địa danh “Dốc chú Hỏa”. Đây thật ra là một ngọn đồi nhỏ, có điểm cao nhất ở khoảng ngã tư Bình Thung và thoải dần về hướng Biên Hòa. Quốc lộ 1K hường từ Thủ Đức đến Biên Hòa đi qua ngọn đồi này rồi đổ xuống tạo thành con dốc lớn. Sở dĩ con dốc lại có tên là “Dốc chú Hỏa” là vì dốc nằm sát với khu nghĩa trang của gia đình chú Hỏa – một đại phú gia gắn liền với nhiều huyền thoại ở đất Sài Gòn xưa.

1. Đôi nét về chú Hỏa và gia tộc họ Hoàng (Huỳnh):  

Chú Hỏa (1845-1901) tên thật là Hoàng Văn Hoa vốn người làng Văn Tang thuộc Gia Hòa Sơn, huyện Tư Minh, tỉnh Phước Kiến[1] nay thuộc khu vực Hạ Môn, tỉnh Phước Kiến, Trung Quốc. Ông sang Việt Nam vào khoảng năm 1863[2] và sau đó được biết đến với biệt danh là “ông vua nhà đất ở Sài Gòn” hồi cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Sở dĩ, chú Hỏa còn được gọi với tên là Hui Bon Hoa là vì khi nhập quốc tịch Pháp, ông lấy tên Pháp là Jean Baptiste Hui Bon Hoa. Trong đó, họ Hui Bon Hoa chính là tên Hoàng Văn Hoa của ông được ký âm theo phương ngữ Phước Kiến. Các con cháu của ông về sau đều mang họ Hui Bon Hoa nhưng chỉ khác tên Pháp đứng đầu.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" %E9%BB%83%E6%B0%8F%E4%B8%89%E5%85%84%E5%BC%9F
Chú Hỏa có ba người con trai là Hoàng Trọng Huấn (Tang Huon Hui Bon Hoa), Hoàng Trọng Tán (Tang Chanh Hui Bon Hoa) và Hoàng Trọng Bình (Tang Phien Hui Bon Hoa). Theo học giả Nguyễn Triệu thì vào thời điểm năm 1961, ông Hoàng Trọng Huấn và Hoàng Trọng Tán đã mất từ lâu, mộ phần táng ở Biên Hòa, ngang núi Châu Thới, còn ông Hoàng Trọng Bình lúc đó đã 69 tuổi[3].

Hiện nay, dấu ấn của gia tộc này còn lưu lại khá nhiều tại các công trình phúc lợi cộng đồng (trường học, bệnh viện) ở khắp vùng Sài Gòn – Chợ Lớn. Trong số đó, nổi bật nhất chính là khu tư gia đồ sộ gồm ba tòa nhà có kiến trúc cổ kính được xây dựng hồi đầu thế kỷ XX mà hiện nay là Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (số 97-97A Phó Đức Chính và 54 Nguyễn Thái Bình, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1).

2. Khu lăng mộ chú Hỏa:

Khu lăng mộ của gia đình chú Hỏa mà người địa phương quen gọi một cách đơn giản hơn là “mộ chú Hỏa” hiện tọa lạc sát Quốc lộ 1K thuộc phường Bình An, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Tuy mang tiếng là “mộ chú Hỏa” nhưng chú Hỏa không có mộ ở đây vì sau khi mất, chú Hỏa đã được gia đình đưa về Trung Quốc an táng[4]. Khu vực này thật ra là nơi chôn cất con, cháu của chú Hỏa cùng những thành viên khác trong gia tộc. Do những ngôi mộ tại đây đều thuộc người của họ Hoàng nên có thể gọi khu lăng mộ này là khu mộ dòng họ Hoàng.

Gia tộc họ Hoàng của chú Hỏa là một gia tộc giàu có nổi tiếng vào lúc bấy giờ. Do đó, việc chọn đất để làm nghĩa trang riêng cho dòng họ đã được họ tộc thực hiện một cách chu toàn. Họ đã chọn mua khu đất này vì ngoài yếu tố phong thủy rất tốt thì đây còn là nơi “địa linh nhân kiệt”. Trong khu vực này, hiện còn lăng mộ của Long Khánh hầu Hồ Văn Rằng, là cha của Phước Quốc công Hồ Văn Vui, là ông nội của Thánh Tổ Tá Thiên Nhân Hoàng hậu Hồ Thị Hoa – vợ của vua Minh Mạng, mẹ của vua Thiệu Trị. Do vậy, nếu có được khu đất này thì sẽ phát đạt mau chóng vì có bậc công hầu phò trợ. “Kỳ lão địa phương cho hay khu đất này cứ đến ngày lành tháng tốt là có hạo khí hiện lên” [5].

Khu mộ của dòng họ Hoàng có nhiều công trình kiến trúc liên hoàn được xây dựng công phu, bố trí hài hòa trên một khu đất rộng lớn gồm: Cổng chính, miếu thờ Thổ Thần, nghĩa từ, nhà bia và các ngôi mộ. Sau năm 1975, dòng họ Hoàng đã chuyển ra nước ngoài sinh sống, khu mộ không còn người trông coi nên dần dần bị lấn chiếm. Ngày nay, khu vực này đã bị nhiều hộ dân lấn chiếm đất để xây nhà ở làm chia cắt, phá hủy cảnh quan vốn có của cả khu mộ: Cổng và miếu Thổ Thần đã nằm trong khuôn viên nhà dân, các ngôi mộ và các kiến trúc khác cũng bị chia tách thành hai khu vực riêng biệt.

Hiện nay, khu mộ gia tộc họ Hoàng còn tám ngôi mộ. Nhìn chung, các ngôi mộ đều có cấu trúc giống nhau theo kiểu mộ táng truyền thống của người Hoa. Các ngôi mộ này phân bố ở hai khu vực: Khu vực thứ nhất ở trên đồi cao gồm ba ngôi mộ của con chú Hỏa và khu vực thứ hai ở chân gò với năm ngôi mộ của các thành viên khác trong dòng họ Hoàng.

Trong số nhiều công trình tại đây thì khu vực mộ của các con chú Hỏa là tâm điểm chính của cả khu mộ nên được xây dựng, trang trí rất công phu, nghệ thuật. “Ở đây có nhà bia lớn xây cất theo kiểu “Tam Môn – Đại Đình”, với ba tấm bia cao hơn 2m, rộng gần 1,2m và dày 30cm, có bệ đá hoa sen ở chân… các kiến trúc ở đây đều theo nghệ thuật Phước Kiến. Ngoài ba bia và nhà bia, ở bên ngoài đối diện là ba ngôi mộ lớn uy nghi và nghệ thuật” [6]. Ba ngôi mộ lớn ở đây chính là mộ của các con chú Hỏa gồm: Mộ ông Hoàng Trọng Huấn, Hoàng Trọng Tán và Hoàng Trọng Bình. Tất cả các ngôi mộ và nhà bia đều bị nhà dân bao quanh nên trong quá trình khảo sát đã gây nhiều khó khăn. Hiện chúng tôi chỉ mới tiến hành khảo sát được mộ của ông Hoàng Trọng Huấn.

Hoàng Trọng Huấn là con trai trưởng của chú Hỏa nên mộ ông được đặt chính giữa. Ngôi mộ rất lớn hiện còn khá nguyên vẹn các kiến trúc gồm sân mộ, sáu trụ mộ gắn liền với tường bao trước mộ, sân tế, bệ thờ, bia mộ, bình phong hậu được làm bằng đá. Phần sân mộ có dạng hình thang cân với những viên đá xanh hình vuông được lót xéo. Giáp với sân mộ là phần tường bao trước mộ và hai trụ mộ ngoài. Phần tường bao được chia thành từng đoạn ngắn, phần chân mỗi đoạn được tạo dáng chân quỳ và chạm trổ hoa văn dây lá rất mềm mại. Trên hai trụ mộ ngoài là cặp tượng kỳ lân cũng được tạo tác bằng đá rất sing động, mặt trước của hai trụ mộ này còn chạm chìm hai chữ Hán: 黃 府 “Hoàng phủ” (nhà họ Hoàng). Phần tường bao đến hai trụ mộ giữa thì chặt góc thu hẹp vào nối liền với hai trụ mộ trong. Cách thiết trí này nhằm đánh dấu phần sân tế – phần quan trọng nhất của ngôi mộ. Sân tế được thiết kế cao hơn sân mộ một bậc cấp. Sân tế là nơi cử hành các nghi lễ khi người thân đến viếng mộ. Hai trụ mộ trong dạng trụ vuông, mặt ngoài có chạm chìm cặp liễn đối chữ Hán:

友 于 兄 弟,

卜 共 山 邱.

Hữu vu huynh đệ,

Bốc[7] cộng sơn khâu.

(Hòa thuận với anh em, Trường thọ cùng núi đồi)

Hai trụ mộ này nối liền với bình phong hậu được làm nhô cao ở giữa rồi thoải dần về hai bên và kết thúc ở tường bao hai bên mộ. Bệ thờ là một khối đá trắng chạm khắc chân quỳ, cùng các hoa văn dây lá, hình học rất mỹ thuật, trung tâm của bệ thờ là hình ảnh của con Long Mã trên nền thủy ba vô cùng sống động. Bệ thờ là nơi đặt lư hương và bày lễ vật khi cúng tế. Gắn liền với bệ thờ là bia mộ cao lớn làm bằng đá trắng được mài nhẵn, nổi vân đá rất đẹp. Trên bia mộ chạm chìm tinh tế sáu chữ Hán, cỡ chữ to: 榮 遠, 仲 訓 公 塋 “Vinh Viễn, Trọng Huấn công doanh”. Phía sau là gò mộ được dựa tự nhiên vào lưng đồi nên rất cao ráo, hùng vĩ.

Đứng ở sân mộ ông Hoàng Trọng Huấn cũng như những khu vực xung quanh nhìn lên đỉnh đồi, chúng ta có thể nhìn thấy phần mái của nhà bia. Mái nhà bia được lợp ngói ân dương và tạo dáng cong vút theo kiến trúc vùng Phước Kiến. Đáng tiếc là khu vực nhà bia đã bị nhà dân bao quanh, không có lối vào nên chúng tôi chưa thể đọc được nội dung của ba tấm bia lớn ở đây.

Cách khu vực trên khoảng 100m về phía Tây Bắc, ở khu vực chân gò có năm ngôi mộ khác cũng thuộc dòng họ Hoàng tọa lạc liền kề trên một khu đất. Các ngôi mộ này có kiến trúc và kiểu thức trang trí tương tự như mộ ông Hoàng Trọng Huấn. Bia mộ và các trụ mộ cũng chạm khắc nhiều chữ Hán rất có giá trị về lịch sử và văn chương:

+ Mộ Hoàng Vĩnh Thái: Trên bia mộ khắc sau chữ Hán: 紫 雲, 黃 永 泰 墓 “Tử Vân, Hoàng Vĩnh Thái mộ” (mộ Hoàng Vĩnh Thái) và trên hai trụ mộ trong có cặp liễn đối:

淒 淒 宿 草.

香 香 幽 墳.

Thê thê túc thảo[8],

Hương hương u phần.

(Cỏ non xanh màu mơn mởn, Mộ phần lan tỏa khói hương)

+ Mộ Hoàng Dương Tố Lan: Trên bia mộ khắc sáu chữ Hán: 黃 楊 素 蘭 之 墓 “Hoàng Dương Tố Lan chi mộ” (mộ Hoàng Dương Tố Lan). Trên hai trụ mộ trong có cặp liễn đối:

空 山 息 影,

夜 月 歸 魂.

Không sơn tức ảnh[9],

Dạ nguyệt quy hồn.

(Chốn tịch nhiên an nghỉ, Đêm trăng sáng nương về)

+ Mộ Hoàng Vương Châu Cần: Trên bia mộ khắc sáu chữ Hán: 黃 王 洲 勤 之 墓 “Hoàng Vương Châu Cần chi mộ” (mộ Hoàng Vương Châu Cần). Hai trụ mộ trong có cặp liễn đối:

空 山 隐 魄,

芳 草 斜 陽.

Không sơn ẩn phách,

Phương thảo tà dương.

(Núi cao ẩn phách, Cỏ thơm chiều tà)

+ Mộ Hoàng Vương Loan Hồng: Trên bia mộ khắc sáu chữ Hán: 黃 王 鸞 紅 之 墓 “Hoàng Vương Loan Hồng chi mộ” (mộ Hoàng Vương Loan Hồng). Hai trụ mộ trong có cặp liễn đối:

故 鄉 斷 梦,

異 地 歸 真.

Cố hương đoạn mộng,

Dị địa quy chân[10].

(Mộng tàn quê cũ, Đất Phật hồn về)

+ Mộ Hoàng Vương Thục Khoan: Trên bia mộ khắc sáu chữ Hán: 黃 王 淑 寬 之 墓 “Hoàng Vương Thục Khoan chi mộ” (mộ Hoàng Vương Thục Khoan). Hai trụ mộ trong cũng có chạm câu đối chữ Hán nhưng không đọc được vì vị trí của ngôi mộ này nằm ở khu vực chân đồi nên ngôi mộ đã bị đất cát bồi lấp nhiều.

Trước đây, khu vực này còn một ngôi mộ nữa cũng thuộc nhà họ Hoàng. Tuy nhiên, do việc mở rộng lộ giới một con hẻm trong khu vực nên ngôi mộ đã bị giải tỏa. Hiện các thành phần bằng đá của ngôi mộ vẫn còn đầy đủ và bị chất ngổn ngang ở một góc của khu đất này.

Các ngôi mộ tại đây có quy mô khá nhỏ và kiểu thức trang trí cũng đơn giản hơn so với ngôi mộ của ông Hoàng Trọng Huấn. Về chất liệu xây dựng thì tất cả đều được xây dựng hoàn toàn bằng đá xanh, không sử dụng đá trắng. Tuy nhiên, có một điểm nổi bật ở nhóm mộ này là phần chữ Hán trên mộ của Hoàng Vương Loan Hồng và Hoàng Dương Tố Lan được khắc theo lối chữ triện nên mang tính nghệ thuật và thư pháp cao. Hiện trạng của các ngôi mộ tại đây đều bị xuống cấp nghiêm trọng, các ngôi mộ đều bị đất cát bồi lấp, cây cỏ xâm thực nhiều, các trụ lân trang trí ở phía trước mộ đều bị sứt mẻ, không còn nguyên vẹn…

Tọa lạc phía sau các ngôi mộ trên là nghĩa từ – nơi thờ tự, hương khói, siêu tụng cho người quá cố. Nghĩa từ có quy mô khá lớn, từ xa có thể nhận ra đây là kiến trúc đặc trưng của vùng Phước Kiến với mái hình thuyền, nếp mái gian giữa cao hơn nếp mái hai gian bên. Các đầu đao, đầu kìm cong vút. Mái được lợp ngói âm dương tiểu đại có phong tô, diềm mái được viền bằng ngói tráng men màu xanh lá cây. Mặt tiền chia ra ba gian với gian giữa hơi lùi vào trong. Hai gian bên là hai cửa sổ tròn có năm chấn song dạng thân cây trúc. Cửa chính vào nghĩa từ có hai cánh cửa gỗ màu nâu sậm, khung cửa được lắp ghép bằng những phiến đá xanh, hai bên cửa còn có hai chiếc bảo cổ thạch bằng đá có kích thước lớn – là vật trang trí thường gặp trong kiến trúc đền miếu truyền thống vùng Phước Kiến. Trong chính điện nghĩa từ là án thờ Địa Tạng Vương Bồ Tát – đây là vị Bồ Tát có hạnh nguyện cao cả, luôn cứu độ cho vong hồn của người đã khuất. Ngoài ra, tại nghĩa từ hiện còn bảo lưu một số vật dụng sinh hoạt gắn với gia đình của chú Hỏa ngày xưa.

Tương tự như tình trạng của khu mộ, nghĩa từ hiện nay cũng bị một hộ dân tự xưng là cháu chú Hỏa lấn chiếm đất làm nhà ở, khuôn viên xung quanh bừa bộn vật dụng sinh hoạt của hộ dân này, bên trong nghĩa từ thì hoang tàn, lạnh lẽo. Các hộ dân xung quanh cho biết: Thường thì nghĩa từ quanh năm đóng cửa, chỉ cúng một lần duy nhất vào tháng 7 âm lịch.

3. Đôi điều nhận xét:  

 3.1. Về chữ “Vinh Viễn” và “Tử Vân”:  

Do không tiếp cận được ba tấm bia lớn kể về tiểu sử của các con chú Hỏa nên chữ “Vinh Viễn” và “Tử Vân” trên mộ ông Hoàng Trọng Huấn và Hoàng Vĩnh Thái chưa giải nghĩa được. Tuy nhiên, gia tộc họ Hoàng của gia đình chú Hỏa là một gia tộc lớn, nổi tiếng hồi những năm đầu của thế kỷ XX. Do đó, dấu tích của gia tộc này hiện vẫn còn lưu giữ trên bia ký của các cơ sở tín ngưỡng dân gian của người Hoa ở khắp vùng Sài Gòn – Chợ Lớn. Lần theo các dấu tích này, chúng tôi đã tìm được lời giải cho các chữ còn tồn nghi qua bia ký tại chùa Phụng Sơn (quận 1).

Chùa Phụng Sơn (số 338-340 Nguyễn Công Trứ, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1) được thành lập từ cuối thế kỷ XIX. Năm 1946, chùa được dời đến vị trí hiện nay. Tuy mang danh là chùa nhưng thực chất đây là một ngôi miếu thờ Quảng Trạch Tôn Vương. Vị trí chùa Phụng Sơn là ở giữa khu phố sầm uất của người Hoa tại Sài Gòn và trên một khu đất khá lớn. “Khu đất này được dâng cúng bởi một gia đình thương gia nổi tiếng là Hoàng Vinh Viễn đường vốn người Hạ Môn. Ban đầu, gia đình này cho thuê và sau đó tặng luôn khu đất” [11]. Bia “Tây Cống Phụng Sơn tự bi ký” (Bia ký chùa Phụng Sơn ở Sài Gòn) được lập vào năm Trung Hoa Dân quốc thứ 37 (1948) đã xác nhận điều này và còn cho biết thêm khu đất này rộng nửa mẫu. Phần công đức của bia cũng ghi rõ rằng: “Địa chủ Hoàng Vinh Viễn đường” (chủ đất là nhà Vinh Viễn thuộc dòng họ Hoàng).

Bên cạnh đó, phần lạc khoản trên biển tên chùa và cặp liễn đối tại chính điện đều cho biết do chính ông Hoàng Trọng Huấn đề bút vào năm Dân quốc thứ 35 (1946). Tất cả các thông tin trên đều thống nhất về tên gọi của nhà ông Hoàng Trọng Huấn là Vinh Viễn đường. Như vậy, chữ “Vinh Viễn” trên bia mộ của ông Hoàng Trọng Huấn chính là tên hiệu của ngôi nhà và hàng chữ “Vinh Viễn, Trọng Huấn công doanh” phải được hiểu là: Mộ ông Trọng Huấn thuộc nhà Vinh Viễn.

Theo tài liệu của Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh thì trong quần thể gồm ba tòa nhà của gia tộc họ Hoàng thì ngôi nhà số 97A Phó Đức Chính xưa chính là nhà ở và là nơi kinh doanh của gia đình ông Hoàng Trọng Huấn. Như vậy, ngôi nhà này khi xưa mang tên hiệu là “Vinh Viễn đường” tức là nhà Vinh Viễn – ngôi nhà của sự vinh hiển dài lâu như lời ca ngợi của cặp liễn đối hiện tồn ở hai bên cửa chính ngôi nhà[12].

Cũng với cách giải thích của chữ “Vinh Viễn”, rất có thể chữ “Tử Vân” cũng là tên của một trong hai ngôi nhà còn lại. Vấn đề đặt ra hiện nay là cần tìm hiểu xem ông Hoàng Vĩnh Thái thuộc chi nào trong gia tộc họ Hoàng, từ đó mới có đủ cơ sở để xác định ngôi nhà nào mang tên Tử Vân.

 3.2. Gia tộc họ Hoàng qua nội dung một số câu đối tại khu mộ:

Có thể nói, cho dù đã nhập quốc tịch Pháp nhưng gia tộc họ Hoàng vẫn cố gắng lưu giữ các giá trị chuẩn mực của một gia đình truyền thống phương Đông:

+ Biểu hiện đầu tiên là hình thức thờ Địa Tạng Vương Bồ Tát tại chính điện nghĩa từ và cặp liễn đối trên mộ của Hoàng Vương Loan Hồng có câu mang đậm tinh thần Phật giáo “Dị địa quy chân” (đất Phật hồn về). Tất cả đã thể hiện rõ tư tưởng Phật giáo bao trùm. Như vậy, vào thời điểm đó, nhiều khả năng dù đã nhập quốc tịch Pháp nhưng gia đình họ Hoàng vẫn giữ đạo Phật.

+ Thêm vào đó, gia tộc họ Hoàng còn là điển hình tiêu biểu của sự giao lưu và hội nhập văn hóa của người Hoa vào nền văn hóa Việt Nam. Họ đã thực sự xem Việt Nam là quê hương của mình và có tình cảm gắn bó với mảnh đất này như tinh thần của câu “Cố hương đoạn mộng” (mộng tàn quê cũ) trên mộ của Hoàng Vương Loan Hồng.

+ Câu đối “Hữu vu huynh đệ” (anh em hòa thuận) trên mộ của ông đã nói lên gia đình họ Hoàng là gia đình nề nếp, con cháu, anh em đều là người lấy “Hiếu – đễ – trung – tín” làm đầu. Học giả Vương Hồng Sển cũng đã nhận xét: “Đến nay các con cháu luôn luôn hòa thuận, gia tài giữ nguyên vẹn không chia phần manh mún, chỉ cùng nhau chia lợi tức, và mỗi khi cần dùng một số tiền to tát thì người trong họ phải xin chữ ký của người trưởng huynh khi ấy ngân hàng mới phát bạc” [13]. Người huynh trưởng có vai trò then chốt mà học giả Vương Hồng Sển đề cập đến chính là ông Hoàng Trọng Huấn. Với sự quản lý khoa học của mình và sự hòa thuận của anh em trong nhà nên sự nghiệp của gia tộc họ Hoàng ngày càng phát triển.

4. Thay lời kết:

Tất cả đã những chi tiết nêu trên đã chứng minh rằng gia tộc họ Hoàng là một gia tộc lớn, có liên quan mật thiết đến sự phát triển của đô thị Sài Gòn hồi đầu thế kỷ XX. Lịch sử của gia tộc này cũng là một phần trong dòng chảy lịch sử của vùng đất Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh.

Khu lăng mộ dòng họ Hoàng tại Dĩ An, Bình Dương là di tích có kiến trúc tiêu biểu cho loại hình mộ cổ, là điển hình cho nghệ thuật điêu khắc trên đá đạt đến trình độ mỹ thuật cao. Hơn thế nữa, nơi đây còn bảo lưu ba tấm bia ghi rõ tiểu sử, thân thế của các con chú Hỏa mà các thông tin chắc chắn ít nhiều gắn liền với quá trình phát triển của Sài Gòn, giúp ích rất nhiều cho công tác nghiên cứu khoa học.

Tuy có giá trị về nhiều mặt nhưng hiện nay khu di tích này hiện đang trong tình trạng hoang phế và bị xâm lấn nặng nề. Do đó, vấn đề cấp bách cần làm nhất hiện nay là Ban quản lý Di tích và Danh thắng tỉnh Bình Dương cần nhanh chóng đưa khu mộ dòng họ Hoàng vào diện bảo tồn, từng bước nghiên cứu xếp hạng di tích.

Có thể nói, khu mộ dòng họ Hoàng hoàn toàn hội đủ tiêu chí để được xem xét, xếp hạng di tích nhằm tạo cơ sở pháp lý trong việc bảo tồn. Bảo tồn khu lăng mộ họ Hoàng không chỉ là bảo vệ một quần thể kiến trúc cổ kính trên đất Bình Dương mà còn là lưu giữ một phần ký ức về Sài Gòn xưa.

Xin cảm ơn Thạc sĩ Nguyễn Đông Triều đã giúp chúng tôi phần phiên âm, dịch nghĩa chữ Hán và chú thích các điển tích trong bài viết.
Tai lieu download file DOC –  Khu mo chu Hoa

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

   Hải Đường (2008), “Hồ tộc ở Thủ Đức”, Sài Gòn xưa & nay, tháng 5 năm 2008, Tạp chí Xưa & Nay – Nxb Văn hóa Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh, tr.26-27.
   Nguyễn Triệu (1961), “Những Hoa kiều giàu nhất Việt Nam – Hui Bon Hoa (1845-1901)”, Văn hóa nguyệt san số 61, tr.646-648.
   Đỗ Đình Truật, Nguyễn Hải Đường (1997), “Điều tra và khai quật khảo cổ học tại Thủ Đức (thành phố Hồ Chí Minh)”, Một số vấn đề khảo cổ học ở miền Nam Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
   Vương Hồng Sển (1997), Sài Gòn năm xưa, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.
   Satohiro Serizawa (2007), “The Fujian Chinese and the Buddhist Temples in Ho Chi Minh City, Vietnam”, Cultural Encounters between People of Chinese Origin and Local People: Case Studies from the Philippines and Vietnam – Proceedings of International Workshop, Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa – Tokyo University of Foreign Studies, Japan.

* Bảo tàng Lịch sử – TP. Hồ Chí Minh.

[1] Nguyễn Triệu (1961), “Những Hoa kiều giàu nhất Việt Nam: Hui Bon Hoa (1845-1901)”, Văn hóa nguyệt san số 61, tr.647.

[2] Nguyễn Triệu (1961), sđd, tr.647.

[3] Nguyễn Triệu (1961), sđd, tr.648.

[4] Nguyễn Triệu (1961), sđd, tr.648.

[5] Hải Đường (2008), “Hồ tộc ở Thủ Đức”, Sài Gòn xưa & nay, tháng 5 năm 2008, Tạp chí Xưa & Nay – Nxb Văn hóa Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh, tr.27.

[6] Đỗ Đình Truật, Nguyễn Hải Đường (1997), “Điều tra và khai quật khảo cổ học tại Thủ Đức (thành phố Hồ Chí Minh)”, Một số vấn đề khảo cổ học ở miền Nam Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, tr.493.

[7] Bốc: Kinh Thi-Tiểu nhã-Thiên bảo có câu “Quân viết: Bốc nhĩ, vạn thọ vô cương” (Các vị tổ tiên nói rằng: Mong cho ngươi tuổi thọ muôn năm không giới hạn). Về sau dùng chữ bốc chỉ ước mong trường thọ, chúc trường thọ.

[8] Túc thảo: Lễ-Đàn cung có câu: “Bằng hữu chi mộ, hữu túc thảo nhi bất khốc yên” (Cỏ trên mộ sau một năm thì mọc dày, khi ấy người bằng hữu không khóc bạn nữa). Có lẽ ý nói đến khi viếng và viết câu này, mộ đã chôn được một năm.

[9] Tức ảnh: Không còn bóng. Vào nhà đóng cửa thì thân không còn bóng nữa, nên dùng tức ảnh chỉ sự nghỉ ngơi an nhàn.

[10] Quy chân: Lời nhà Phật, có nghĩa là trở về với chân như, tức Niết Bàn, giải thoát.

[11] Satohiro Serizawa (2007), “The Fujian Chinese and the Buddhist Temples in Ho Chi Minh City, Vietnam”, Cultural Encounters between People of Chinese Origin and Local People: Case Studies from the Philippines and Vietnam – Proceedings of International Workshop, Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa – Tokyo University of Foreign Studies, Japan, p.68.

[12] Câu đối có nội dung như sau:

Văn tảo lưu phương, biệt thác hải thiên đường cấu,

Tử chi dục tú, duẫn nghi phú quý vân nhưng.

  Tạm dịch:

Vẻ đẹp văn chương lưu truyền tiếng thơm, tạo dựng cơ đồ sánh ngang trời biển,

Cỏ chi màu tím nảy nở hoa tươi, xứng với cháu con vinh hiển muôn đời.

[13] Vương Hồng Sển (1997), Sài Gòn năm xưa, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, tr.284.

Tham khao:

http://sugia.vn/portfolio/cat/15/kien-thuc-lich-su-chung.html
Anonymous

Sài Gòn Xưa
Guest


Back to top Go down

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Empty Re: Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post by Thích sưu tẳm Thu Dec 10, 2020 3:56 am

Thank you 😘😘😘😘😘😘
Anonymous

Thích sưu tẳm
Guest


Back to top Go down

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Empty Re: Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post by Sài Gòn Xưa Thu Dec 10, 2020 6:41 pm

Vén màn bí ẩn KHU MỘ CHÚ HỎA linh thiêng cạnh nghĩa địa Triều Châu



Chú Hỏa và công nghiệp gia tộc Hui-Bon-Hoa

2017/11/09 bởi levinhhuy

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-11
Huỳnh Văn Hòa mất lúc 56 tuổi (1845-1901)

“Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa” là câu ngạn ngữ nêu danh tứ đại hào phú Sài thành hồi cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX. Ba người được xếp trên trước đều là bậc quyền thế[1], còn Chú Hỏa tuy đứng hàng thứ tư nhưng lại là nhân vật để lại nhiều giai thoại cũng như công nghiệp nhất.

Hơn trăm năm trôi qua, biết mấy vật đổi sao dời. Những giai thoại quanh cái tên Chú Hỏa ngày càng huyền hoặc sai lạc; chẳng những thế, những vết tích công trình của gia tộc này để lại tuy vẫn tồn tại sừng sững đó nhưng chẳng mấy người biết rõ ngọn ngành.

Sau cơn quốc biến 1975, con cháu dòng họ Chú Hỏa lần lượt ra đi, chia nhau lập nghiệp khắp nơi trên thế giới, chẳng còn ai ở lại Việt Nam. Lớp người đầu tiên chỉ biết chí thú làm ăn, chẳng ai nghĩ đến việc ghi chép sự tích công trạng của mình, khiến vết tích cũng như những giai thoại tuy nhiều nhưng phần lớn đều khác xa sự thực. Có rất nhiều thông tin liên quan đến gia đình họ, nhưng các dữ liệu lịch sử lại hết sức ít ỏi, nên những đồn đãi sai lạc đủ kiểu cứ lan truyền, khiến người nghe chẳng biết đâu mà lần.

Trọng tâm bài viết này nhằm làm rõ quá trình lập nghiệp của gia tộc Hui-Bon-Hoa. Hy vọng qua câu chuyện về một dòng họ Ba Tàu, có thể giúp người đọc hiểu thêm phần nào những đóng góp của người Tàu ở miền Nam[2].

1- “Chú Hỏa” là ai?

Căn cứ vào tên Hui Bon Hoa được khai khi nhập Pháp tịch của Chú Hỏa, nhiều tài liệu Việt ngữ cho rằng tên thật của ông là Hứa Bổn Hòa 許本華[3]. Nhưng tra khắp thư tịch của người Tàu ở miền Nam thời đó sẽ chẳng tài nào tìm được cái tên Hứa Bổn Hòa 許本華. Theo đa số người Tàu sống lâu năm ở Sài Gòn-Chợ Lớn thì Chú Hỏa là đại từ dùng để gọi ông Huỳnh Trọng Huấn, người được xem là đại diện của gia tộc Hui-Bon-Hoa vào đầu thế kỷ XX. Nhưng xét ra, danh xưng Chú Hỏa vốn cũng đồng thời gắn liền với Hui Bon Hua, tên do ông Huỳnh Văn Hoa 黃文華, thân phụ của Huỳnh Trọng Huấn khai khi nhập tịch Pháp. Hui Bon Hoa chính là ký âm của Huỳnh Văn Hoa – theo phương ngữ Phúc Kiến. Còn cái tên Hứa Bổn Hòa chỉ là suy diễn, do ai đó dựa theo ba chữ Hui Bon Hoa đặt ra mà thôi.

Huỳnh Văn Hoa (1845-1901) còn có tên Huỳnh Tú Vinh, hiệu Tình Nham. Gốc tổ ở huyện Nam An tỉnh Phúc Kiến, đến đời ông cụ thân sinh thì dời đến thôn Văn Táo, trấn Hòa Sơn, huyện Hạ Môn (Phúc Kiến). Năm 20 tuổi (1865), ông qua Việt Nam, đến Sài Gòn tay trắng lập nghiệp.

2- Chuyện làm giàu của Chú Hỏa

Về chuyện làm giàu của Chú Hỏa, trong dân gian lưu truyền nhiều giai thoại[4]. Thực ra Huỳnh Văn Hoa có được số vốn ban đầu là nhờ ở lòng tốt của ông. Số là ở Sài Gòn, ông có qua lại làm ăn với một người Pháp, anh bạn này xui rủi bị sạt nghiệp, Huỳnh Văn Hoa đã tận tình giúp đỡ lộ phí cho bạn về nước. Cảm cái ơn đó, anh chàng người Pháp tiết lộ cho Hoa thông tin về khu vực nhà cầm quyền Pháp sắp quy hoạch để xây dựng thiết lộ. Huỳnh Văn Hoa bèn mua lại bãi đất sình lầy rộng lớn ở khu đó với giá rẻ, nhờ vậy ông được nhà nước thực dân đền bù số tiền lớn, Hoa có vốn mở tiệm cầm đồ đầu tiên của mình[5].

Ra tiệm chỉ là thoát kiếp làm công, còn để tạo dựng thịnh vượng cho cả một gia tộc lại phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trí phán đoán nhanh nhạy, lòng quả cảm dám quyết đoán nắm bắt thời cơ, và còn phải có ít nhiều may mắn. Trong quá trình kinh doanh của Huỳnh Văn Hoa, sự phối hợp gắn bó của ông với một người Pháp mới là quan trọng bậc nhứt.

Người đó là Antoine Ogliastro (1844-1908). Antoine xuất thân từ một đại gia tộc ở đảo Corse, lúc bấy giờ đã là một thương gia nổi tiếng, đầu tư trong nhiều lãnh vực. Năm 1875, ông thành lập công ty Anton – Aogeliya Manchester ở thủ đô Paris; 1876 là hội viên Hiệp hội Chambre de Commerce de Saigon và xây dựng một đồn điền hồ tiêu ở Hà Tiên; 1881 trở thành ứng cử viên đầu tiên trong cuộc bầu cử quốc hội Cochinchine (tức lãnh thổ Cộng hòa Tự trị Nam kỳ thời Pháp); 1885 đảm nhiệm Phó Lãnh sự Tây Ban Nha; 1886 là Lãnh sự Ý; 1887 là đại diện Lãnh sự quán Ý tại Sài Gòn. Ngoài ra, ông còn là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty tàu hỏa La Société générale des tramways à vapeur (SGTV), chủ Công ty xuất nhập khẩu Anton Aogeliya (Société commerciale d’import-export A. OGLIASTRO).

Huỳnh Văn Hoa luôn ghi nhớ công ơn Antoine đã dìu dắt cũng như tận lực sát cánh cùng mình trên bước đường chinh phục sự nghiệp lớn. Sau này, khi cả hai đã mất, vào thời kỳ kinh tế thế giới khủng hoảng 1929-1931, những người thừa kế gia tộc Hui-Bon-Hoa đã hết lòng ủng hộ Công ty la Société Louis Ogliastro & Cie. của Louis Ogliastro – con trai Antoine Ogliastro – vượt qua giai đoạn khủng hoảng. Mối thâm giao giữa hai gia tộc Tây-Tàu này đến nay đã hơn trăm năm vẫn bền chặt như thuở ban đầu.

Trở lại với Huỳnh Văn Hoa. Năm 1887, để thuận tiện và được ưu đãi trong kinh doanh, theo gợi ý của bạn già Antoine, Huỳnh Văn Hoa nhập Pháp tịch, lấy theo tên thánh là Jean Baptiste Hui Bon Hoa. Cụm từ Hui-Bon-Hoa được con cháu sau này dùng làm họ, và “Chú Hỏa” cũng thành tên chung được truyền thừa, dùng để gọi người đứng đầu của gia tộc này ở Việt Nam qua các thời kỳ.

Danh tiếng Chú Hỏa từ đó không chỉ lừng lẫy Sài Gòn mà còn vang dội khắp Nam kỳ và lan rộng toàn cõi Đông Dương. Năm 1901, ông giao sự nghiệp ở Nam Việt lại cho các con, về Tàu thăm quê và bệnh mất ở đó, được an táng ở Tuyền Châu (Phúc Kiến), hưởng dương 56 tuổi.

Huỳnh Văn Hoa tuy mất, nhưng sự nghiệp cũng như phương danh Chú Hỏa đã có được những mảnh hổ xứng đáng kế thừa phát huy.

3- Hậu duệ của Chú Hỏa

Ông bà Huỳnh Văn Hoa có cả thảy 15 người con, trong đó có 4 trai. Người con trưởng tên Huỳnh Trọng Mô 黃仲謨, lúc nhỏ được bác ruột là ông Huỳnh Văn Bỉnh nhận làm con. Người này lúc trẻ từng sang Việt Nam giúp Chú Hỏa trong việc kinh doanh nhưng đã sớm mệnh một khi đang độ trung niên, con cháu của ông vì không nhập Pháp tịch nên ngày càng xa dần nguồn cội.

Người con thứ hai là Huỳnh Trọng Huấn 黃仲訓, tên Tây là Tang-Hung Hui Bon Hoa, sinh năm 1876 ở Hạ Môn (Phúc Kiến). Ông là cao đồ của danh nho đất Tuyền Châu Lý Thanh Cơ[6]. Sau khi ứng thí đỗ tú tài, ông cưới vợ rồi qua Sài Gòn trợ giúp kinh doanh với cha. Năm 1910, ông tiến hành đầu tư ở cố hương, lập Công ty địa ốc Huỳnh Vinh Viễn đường 黃榮遠堂, xây biệt thự ở Cổ Lãng tự (nay thuộc quận Tư Minh thành phố Hạ Môn tỉnh Phúc Kiến) cho người nước ngoài thuê[7]. Thế chiến II bùng nổ, Nhật chiếm An Nam (cuối 1940), người Nhật nhiều lần mời Huấn tham gia chính trường nhưng ông đều từ chối. Tháng 3-1942, nhà cầm quyền Nhật nghi ngờ Huấn qua lại với chính phủ Tưởng Giới Thạch nên bắt giam ông. Hơn ba năm sau, Nhật Bản đầu hàng Đồng minh (8-1945), ông mới được trả tự do. Huỳnh Trọng Huấn qua đời tại Sài Gòn năm 1951, hưởng thọ 76 tuổi. Ông có vai vế cao nhất gia tộc Hui-Bon-Hoa, và cũng là người thừa kế danh hiệu “Chú Hỏa”.

Người thứ ba tên Huỳnh Trọng Tán 黃仲讚 – Tang-Chanh Hui Bon Hoa. Sinh năm 1877 tại Tuyền Châu, Phúc Kiến. Sau khi cưới vợ, ông qua Annam hiệp trợ kinh doanh với gia đình. Người này tính tình trầm ổn, có công lớn khuếch trương chuỗi hiệu cầm đồ và kinh doanh bất động sản của Hui-Bon-Hoa nên được mọi người trong gia tộc kính nể. Tán ít khi ra mặt giao tiếp lại mất sớm (1934) nên ít được người ngoài biết đến. Phải vài tháng sau khi Huỳnh Trọng Tán mất, Tạp chí Kinh tế-Tài chính Nam kỳ phát hành số đặc biệt để tưởng niệm và tuyên dương những cống hiến của ông trong nâng cao phúc lợi xã hội cho Nam kỳ, người ta mới biết đến những đóng góp của ông[8]. Thập niên 60, con cháu của Tán dần dần thiên di ra nước ngoài.

Người con trai thứ tư là Huỳnh Trọng Bình 黃仲評 – Thang-Phien Hui-Ban-Hoa, sinh năm 1892. Sinh sau đẻ muộn nên thời trẻ Bình được cho du học, chỉ đến khi ông đã thuần thục (1922) mới tham gia kinh doanh, hỗ trợ Huỳnh Trọng Huấn trong đối ngoại. Sau khi hai người anh mất, Bình thành người quản lý tối cao và kế tục danh hiệu “Chú Hỏa”[9].

Anh em nhà họ phân công nhau, Huỳnh Trọng Huấn tính tình hào sảng hiếu khách phụ trách đối ngoại giao tiếp với khách hàng, Huỳnh Trọng Tán trầm lặng sâu xa lo việc đối nội quản lý tài vụ. Khi phải về Tàu đầu tư, Huỳnh Trọng Huấn cho xây một cầu mát ở thắng cảnh Nhật Quang nhai của Cổ Lãng tự để tỏ lòng nhớ người em Huỳnh Trọng Tán. Tình cảm anh em của họ sâu sắc trên thuận dưới hòa, nên trong công việc kinh doanh phối hợp cực kỳ ăn ý.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-2
Ba anh em nhà họ Huỳnh, từ trái qua: Trọng Tán, Trọng Huấn, Trọng Bình.

Năm 1931, khi gia tộc làm lễ “Hợp Bách Tuế” (mừng tuổi của hai trưởng bối Trọng Huấn, Trọng Tán cộng lại tròn trăm), Huỳnh Trọng Huấn nhân dịp này đặt ra bài Huỳnh Vinh Viễn đường mục hành tự 黃氏榮遠堂穆行序:

慶元積善 Khánh nguyên tích thiện
和以致祥 Hòa dĩ trí tường
丕基南振 Phi cơ Nam chấn
修業東揚 Tu nghiệp Đông dương
子承孫繼 Tử thừa tôn kế
源遠流長 Nguyên viễn lưu trường
嘉禾文藻 Gia hòa văn tảo
翹首家鄉 Kiều thủ gia hương

(Dịch) :
Mừng dòng họ càng thêm người càng chứa điều thiện
Lấy hòa thuận làm điều cực tốt lành
Nền tảng lừng lẫy phương Nam
Công nghiệp rạng rỡ phương Đông
Con truyền cháu nối
Gốc vững dòng bền
Điềm lành đẹp đẽ
Ngẩng đầu với quê xưa.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-3
Tấm bảng khắc bài “Phả Tự Thi” (bài Huỳnh Vinh Viễn đường mục hành tự) bị Cộng tặc vùi dập sau hơn 30 năm đã Châu về Hợp Phố.

Đây là loại thơ mà các dòng họ lớn của người Tàu áp dụng để đặt sẵn chữ lót cho con cháu, giúp họ hàng dễ nhận ra và biết vai vế thứ bậc của nhau, còn gọi là “Phả Tự Thi” 譜字詩. Đời chữ Khánh, tức thế hệ thứ ba của dòng họ Hui Bon Hoa đã có hơn 50 người, đến thời điểm 1975 đã xuất hiện tên đệm bằng chữ Tích (thế hệ thứ năm). Dòng dõi Chú Hỏa từ đây đâm cành nảy nhánh sum suê thịnh vượng.

Bài thơ này của Huỳnh Trọng Huấn được khắc lại theo thủ bút của ông, treo ở từ đường của Huỳnh Vinh Viễn đường. Sau 1975, giặc cộng tịch thu cướp mất nhiều đồ cổ ngoạn của gia tộc Hui-Bon-Hoa, tấm bảng khắc Phả tự thi này cũng biến mất từ đó.

Hơn 30 năm sau (2007), một người thuộc hàng chữ Nguyên (thế hệ thứ tư) của gia tộc Hui-Bon-Hoa sang Việt Nam cúng phần mộ ông bà, tình cờ gặp lại bảng khắc Phả tự của nhà mình được bày bán bên lề đường đã lập tức mua lại. Tấm biển được mang về Pháp sum họp với con cháu.

4- Khu dinh thự Nhà Chú Hỏa

Khu dinh thự của gia tộc Hui-Bon-Hoa tọa lạc ở Quận Nhứt, Sài Gòn. Khu đất này ban đầu vốn là nơi ông Huỳnh Văn Hoa cất nhà liền kề nhau cho các con trai, sau này được Huỳnh Trọng Huấn tậu rộng thêm, với tổng diện tích 3.514m2. Mặt tiền là đường d’Alsace Lorraine (nay là đường Phó Đức Chính); bên trái là đường Hamelin (Đệ nhứt Cộng hòa đổi thành đường Hồ Văn Ngà, đời mạt cộng từ đường đổi là Lê Thị Hồng Gấm); bên phải là đường d’Ayot (Việt Nam Cộng Hòa là đường Nguyễn Văn Sâm, Việt cộng đổi thành đường Nguyễn Thái Bình); và sau lưng là đường Bourdais (tức đường Calmette).

Sau khi từ Hạ Môn về, Huỳnh Trọng Huấn nhờ kiến trúc sư người Pháp là Rivera thiết kế hòa hợp Á-Âu, xây bốn dinh thự ở khu đất này (1925-1929), gồm: Trọng Huấn lâu, nay dùng làm Bảo tàng Mỹ thuật; Trọng Tán lâu, được Cộng quân dùng làm trụ sở ngân hàng một thời gian, sau đó đã dỡ bỏ; Trung lâu, tòa nhà này tầng dưới là tổng hành dinh của Công ty bất động sản Huỳnh Văn Hoa (tên Tây là Société Immobilière Hui-Bon-Hoa, SIHBH), tầng giữa là từ đường của dòng họ, giờ là một phần của Bảo tàng Mỹ thuật[10]; Trọng Bình lâu, nay đã được chính quyền cách mạng cho tư nhân thuê.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 30BTmythuat01JPG
Trọng Huấn lâu, được cộng trưng dụng làm Bảo tàng Mỹ thuật.

Quần thể biệt thự này thời bấy giờ được gọi theo tên công ty địa ốc của anh em nhà Hui-Bon-Hoa là khu dinh thự “Huỳnh Vinh Viễn đường”, còn giới bình dânthì gọi là Nhà Chú Hỏa.

Đối diện Nhà Chú Hỏa là nhà 66 Phó Đức Chính, địa chỉ này vốn là tiệm cầm đồ đầu tiên của Huỳnh Văn Hoa. Sau khi xây dựng xong bốn dinh thự Huỳnh Vinh Viễn đường, Huỳnh Trọng Huấn cũng cho xây mới tòa nhà này, dùng làm nơi trú ngụ cho người vợ kế và các con của ông (Hình 4). Sau 1975, nhà này cũng được chính quyền mới tịch biên. Sau nhiều lần sang tay nhau giữa các ông chủ đỏ, địa chỉ này hiện nay là Cao ốc văn phòng Sacomreal – Generalimex.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Ttn-7429-1454034667
Ngôi nhà 66 Phó Đức Chính.

5- Kinh doanh cầm đồ

Từ 1864, nhà cầm quyền Pháp đã cấp phép cho tư nhân mở tiệm cầm đồ trên lãnh thổ Nam kỳ. Tiệm cầm đồ đầu tiên của Saigon-Cholon là Công ty MM. Apan Suo-yoo, do Hoa kiều Apan thành lập. Do lúc bấy giờ, giới kinh doanh ngành này thu lãi suất quá cao, nên vào 1871, chính quyền thực dân đã phải ban hành quy chế quản lý lãi suất, đồng thời cũng chính thức cho phép mở tiệm cầm đồ ở Sài Gòn, Chợ Lớn, Mỹ Tho, Sa Đéc, Vĩnh Long và Châu Đốc.

Năm 1875, Antoine Ogliastro – người sau này là bạn tâm giao của Huỳnh Văn Hoa – thành lập công ty Antoine Ogliastro & Cie. ở Paris, tham gia kinh doanh lãnh vực cầm đồ. Em vợ của Antoine là Oscar du Crouzet làm giám đốc cho Apan, qua đó mà Antoine kết giao với Hoa kiều Apan. 1878, hai người cùng với một Pháp kiều khác là Théodore Blustein hợp tác thành lập công ty cầm đồ La Société Apan, Ogliastro-Blutstein et Cie. ở Sài Gòn. Sau này, Blutstein qua đời, công ty đổi tên thành La Société Ogliastro-Blutstein, Apan et Cie.. Công ty của họ lần hồi mở thêm chi nhánh ở Đa Kao, Cầu Kho, Gia Định, và ở cả miệt Lục tỉnh như Vĩnh Long, Cần Thơ, Long Xuyên, Tân An… Huỳnh Văn Hoa đã kết giao với Antoine trong quãng thời gian này.

Không ai biết đích xác họ quen nhau trong trường hợp nào, chỉ biết từ 1887, Hoa đã là người quản lý toàn bộ ngành kinh doanh cầm đồ của Antoine ở xứ Nam kỳ. Những năm tiếp theo đó, họ luôn hùn hạp trong mọi cuộc làm ăn, cùng sánh vai nhau xây dựng sự nghiệp.
Năm 1900, các cửa tiệm cầm đồ của Antoine đều được Huỳnh Văn Hoa hùn vốn, công ty của Antoine từ đó đổi tên thành Công ty hợp doanh Ogliastro, Hui Bon Hoa et Cie. Năm 1901, Huỳnh Văn Hoa tạ thế, thế hệ Chú Hỏa thứ hai thừa kế cổ phần của hợp doanh này. Chẳng những thế, đến sau khi Antoine qua đời (1908), hai con ông là Lucien Ogliastro và Louis Ogliastro vẫn tiếp tục hợp tác với các con của Huỳnh Văn Hoa. Năm 1912, Lucien mất. Năm 1927, Louis chuyển hướng kinh doanh ra thị trường Bắc kỳ và Cao Miên (Campuchia). Tuy vậy, đến năm 1951 Louis mới tuyên bố giải thể, rút vốn và rời khỏi thị trường Đông Dương.

Chuỗi tiệm cầm đồ do thế hệ thứ hai của hai dòng họ ngày càng khuếch trương: ra Gò Vấp, Hóc Môn, Bà Chiểu; xuống tới Mỹ Tho, Gò Công, Bãi Xàu, Sóc Trăng… Nói chung, mạng lưới kinh doanh của họ phủ khắp các thị tứ và cảng sông trọng yếu của miền Nam.

Năm 1930, đối thủ của gia tộc Hui-Bon-Hoa xuất hiện, đó là công ty kinh doanh động sản và tín dụng của Ấn Độ, Crédit Mobilier Indochinois, có số vốn 10 triệu franc.

Năm 1931, Tòa Thị chính cho đấu thầu quyền khai thác tín dụng ở Saigon, chỉ có hai công ty là Ogliastro-HuiBonHoa và Crédit Mobilier Indochinois dự thầu. Người Ấn đã phá giá, đề xuất mức thuế cầm đồ là 25% để giành được quyền kinh doanh trong 6 năm. Công ty của hai gia tộc Ogliastro và Hui-Bon-Hoa phải rút khỏi thị trường Saigon. Ngay trong năm đó, Indochinois mở rộng thêm chi nhánh, không chỉ xuống Nam kỳ Lục tỉnh mà còn lan tỏa ra Hà Nội, Hải Phòng, Phnom Penh. Tính riêng ở Nam kỳ, năm 1938 tổng cộng có 28 tiệm cầm đồ thì đến 16 tiệm là của Indochinois, còn lại 12 tiệm là của Ogliastro-HuiBonHoa. Phải đến 1950, Indochinois giải thể, gia tộc Hui-Bon-Hoa mới trở lại địa vị thống lãnh kinh doanh cầm đồ ở Nam kỳ.

6- Kinh doanh bất động sản

Lúc ban đầu lập nghiệp, Huỳnh Văn Hoa nhờ biết được thông tin sắp xây dựng tuyến đường sắt ở Saigon, ông đã tậu một khu đất hoang sình lầy diện tích gần 10ha với giá rẻ gần như cho không. Đến 1881, khi khởi công xây dựng tuyến đường hỏa xa Saigon-Cholon, nhà cầm quyền Pháp đã đền bù cho Hoa một số tiền lớn, đủ để ông ra tiệm cầm đồ. Không những thế, khu vực đó sau khi mở nhà ga liền trở nên sầm uất, Chú Hỏa bèn cho cất nhà trên diện tích còn lại để bán và cho thuê. Khu đất phát tích của Huỳnh gia đó tọa lạc ở Quận Nhứt, được người trong gia tộc Hui-Bon-Hoa gọi là Hậu Phương Lan 厚芳蘭. Địa danh này được khắc trang trọng trên mộ chí của Huỳnh Văn Hoa. Sau này Huỳnh Trọng Huấn đầu tư dinh thự ở Hạ Môn cũng cho xây một nhà kỷ niệm có tên Hậu Phương Lan quán để ghi nhớ công ơn khai phá cơ nghiệp của cha mình.

Chẳng có tư liệu nào ghi chép địa điểm cụ thể của bãi đất hoang ấy. Còn cái tên Hậu Phương Lan nghe vừa văn vẻ vừa lạ hoắc, thật ra chính là ký âm phương ngữ Quảng Đông của địa danh Cầu Ông Lãnh.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-5
Nhà ga xe lửa Saigon, đại lộ de la Somme (Hàm Nghi), 1906.

Khu vực Cầu Ông Lãnh nằm giữa khuôn viên các đường Galliéni (tức đường Trần Hưng Đạo), Marchaise (đường Bác sĩ Yersin), Dixmude (đường Đề Thám) và đường Belgique (thời Việt Nam Cộng Hòa là đường Bến Chương Dương, nay nó đã được sang tên cho một cố thủ tướng Việt cộng). Thời Pháp, dân Tàu kêu Cầu Ông Lãnh bằng Hậu Phương Lan, đến thời Đệ Nhất Cộng Hòa mới phiên âm trực tiếp là Cựu Ông Lãnh 舊翁領 hoặc Cựu Ngũ Luân 舊五倫. Khu dinh thự Huỳnh Vinh Viễn đường liền kề đại lộ de la Somme (nay là Hàm Nghi), nhà ga xe lửa đầu tiên của Saigon được xây dựng ở đại lộ này. Cạnh đó là chợ Bến Thành, nơi đến nay vẫn còn lưu lại những biệt thự kiểu Pháp do gia tộc HuiBonHoa xây dựng.

Năm 1901, sau khi Huỳnh Văn Hoa mất, hai anh em Trọng Huấn và Trọng Tán quyết định thành lập Công ty huynh đệ Hui-Bon-Hoa (La Société Hui Bon Hoa et fréres). Công ty này chuyên kinh doanh địa ốc, cất nhà cho thuê, xây dựng nhà xưởng và các tòa nhà thương mại. Phạm vi hoạt động của nó không chỉ ở Saigon mà còn mở rộng trên toàn Liên bang Đông Dương và các quốc gia lân cận. Anh em họ phân công nhau: Trọng Tán xử lý công cuộc làm ăn ở Nam kỳ, Trọng Huấn về Hạ Môn đầu tư, phát triển sự nghiệp ra hải ngoại.

Năm 1918, Đệ nhất Thế chiến kết thúc, kinh tế suy thoái khiến giá đất giảm mạnh, Huỳnh Trọng Tán phóng tay thu mua và xây cất nhà cửa, dinh thự ở Saigon-Cholon. Khắp các đại lộ huyết mạch và chợ đầu mối thuộc địa bàn này đều có cơ ngơi tòa ngang dãy dọc của Chú Hỏa. Ở thời kỳ cực thịnh, Công ty địa ốc Hui-Bon-Hoa sở hữu hơn hai vạn ngôi nhà, bằng 1/5 tổng số địa ốc Saigon-Cholon lúc bấy giờ. Qua thời kỳ suy thoái, kinh tế khởi sắc khiến giá bất động sản tăng dần, cơ nghiệp của Huỳnh gia cũng tăng theo đều đều. Cùng lúc đó, công ty địa ốc Huỳnh Vinh Viễn đường do Huỳnh Trọng Huấn thành lập ở Hạ Môn cũng xây cất được hơn 60 tòa biệt thự trên đảo Cổ Lãng, việc làm ăn cứ thế phát triển tính bằng ngày.


Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-11
Brochure quảng cáo của Công ty địa ốc Hui Bon Hoa thời Pháp

Giai đoạn Đệ nhị Thế chiến, các thành viên thuộc hàng chữ Khánh (thế hệ thứ ba) của gia tộc cũng chung tay nhập cuộc kinh doanh. Năm 1943, danh sách Hội đồng quản trị của Tổng Công ty địa ốc Hui-Bon-Hoa ngoài ba anh em Huấn, Tán, Bình, còn có thêm tên của: Khánh Nam 慶楠 (Khien-Nam Hui-Bon-Hoa, con trai Trọng Huấn), Khánh Sam 慶杉 (Khien-Sam Hui-Bon-Hoa, con trưởng Trọng Tán), Khánh Tung 慶樅 (Khien-Chion Lucien Hui-Bon-Hoa, con thứ Trọng Tán), Khánh Phong 慶楓 (Khien-Hong Luce Hui-Bon-Hoa, con trai thứ ba của Trọng Tán)[11].

Công việc kinh doanh của Sài thành đệ nhất phú gia lúc này đã phát triển sang các lãnh vực khai thác đồn điền cao su ở các tỉnh miền Đông và mở nhà máy chà gạo ở các tỉnh miền Tây. Các biệt thự nghỉ mát cho người trong dòng tộc được xây dựng ở Đà Lạt; các biệt thự tránh nóng cũng được xây ở Vũng Tàu để các cô cậu thuộc hàng chữ Khánh mỗi cuối tuần ra tắm biển, lái du thuyền; và một khu phần mộ rộng lớn ở Biên Hòa cũng được hình thành, để các trưởng bối lui về yên nghỉ ngàn thu ở xứ Nam kỳ cây lành trái ngọt.

7- Huỳnh gia mộ viên

Năm 1901, ông bà Huỳnh Văn Hoa mất, được an táng ở Tuyền Châu. Lúc bấy giờ, tiếng tăm của nhà cự phú đã lan xa ngoài lãnh thổ Nam kỳ nên bọn trộm mộ đã vài lần “viếng thăm” nơi yên nghỉ của Chú Hỏa. Các “Mô Kim hiệu úy”[12] đã không tìm được gì, bởi Jean Baptiste Hui Bon Hoa vốn theo tín ngưỡng Công giáo nên không theo phong tục tùy táng của cải của người Trung Hoa. Anh trai Tàu năm xưa đến Annam với đôi bàn tay trắng, đến chót đời cũng trắng hai tay khiêm nhường về với Chúa. Ba anh em Huỳnh Trọng từ đó không còn ý định gửi nắm xương tàn của mình về cố quốc nữa.

Năm 1934, Trọng Tán mất. Trọng Huấn chọn một khu đất thuộc Thủ Đức để làm mộ địa cho toàn gia tộc và an táng em mình ở đó. Khu mộ này qua đến thời Đệ Nhất Cộng Hòa được phân địa giới hành chánh thuộc quận Dĩ An, tỉnh Biên Hòa, và được dân Biên Hòa gọi là “Mộ Chú Hỏa”. Khu đất nằm trên đồi cao, đoạn dốc chỗ đó cũng được gọi “Dốc Chú Hỏa”. Cách gọi tắt này khiến nhiều người lầm tưởng đó là mộ riêng của Huỳnh Trọng Huấn, nhưng đây thật ra là nghĩa địa của cả gia tộc Hui-Bon-Hoa. Huỳnh gia mộ viên là một công trình liên hoàn, bố trí trên diện tích hơn 5ha, với đầy đủ các kiến trúc tiêu biểu của một nghĩa trang Phúc Kiến, có cổng chính, miếu Thổ thần, nghĩa từ, nhà bia.

Năm 1951, Trọng Huấn; rồi 1961 đến Trọng Bình lần lượt được an táng nơi đây. Nằm riêng biệt trên ngọn đồi cao nhất ở trung tâm mộ viên là 3 ngôi mộ của anh em Huỳnh Trọng. Mộ phần ba đại phú hào y hệt những ngôi mộ bình thường khác của người Tàu, ngoại trừ văn bia và mộ chí Trọng Tán là do các thợ bậc thầy được mời từ bên Tàu qua phụ trách; toàn bộ điêu khắc ở đây đều do các nghệ nhân Phúc Kiến ở làng đá Bửu Long (Biên Hòa) tạo tác. Hai trụ đá trước mộ Trọng Huấn là đôi liễn:

友于兄弟 Hữu vu huynh đệ
卜共山邱 Bốc cộng sơn khâu

Anh em hòa thuận
Chọn chung đồi núi

– Câu “Hữu vu huynh đệ” là thành ngữ xuất xứ trong Kinh Thư, thiên Quân Trần, ý nói người bạn đầu tiên trong đời mỗi người chính là anh em của mình).

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-7
Mộ Huỳnh Trọng Huấn

Tính đến năm 1975, tổng cộng có tám người thuộc gia tộc Hui-Bon-Hoa (kể cả ba anh em Huấn-Tán-Bình) được chôn cất ở đây[13].

Sau 1975, trước khi rời Việt Nam không hẹn ngày trở lại, gia tộc Hui-Bon-Hoa cấp cho người chăm sóc Huỳnh gia mộ viên một số vốn để đảm bảo người này vẫn tiếp tục nhiệm vụ của mình. Những năm cuối thập niên 90, con trai người thủ mộ đó (được biết tên là Lương) mạo nhận mình là con cháu Chú Hỏa, thông đồng với chính quyền địa phương xà xẻo khu mộ của dòng họ Hui-Bon-Hoa, cắt đất bán cho người ngoài vào xây dựng thổ cư.

Từ năm 1999, Dĩ An được chuyển giao cho tỉnh Bình Dương. Trải nhiều lần xáo trộn hành chánh, người xâm phạm ngày càng đông, đến nay thì khu mộ viên này đã thành một mê cung, nếu không có người hướng dẫn thì không tài nào tìm được nơi yên nghỉ của ba anh em Huỳnh Trọng.

8- Đánh đuổi tư sản ngoại bang

Những năm cuối đời, Huỳnh Trọng Bình giao mọi việc kinh doanh cho Huỳnh Khánh Mi 黃慶楣 (con trai thứ ba của Huỳnh Trọng Huấn), đây cũng là người cuối cùng thừa kế danh hiệu “Chú Hỏa”.

Kể từ sau Đệ nhất Thế chiến, Huỳnh Vinh Viễn đường trở thành “Vua bất động sản” không chỉ ở miền Nam Việt Nam mà cả ở Hồng Kông, Hạ Môn, Đài Loan, Thượng Hải; thậm chí có sản nghiệp ở cả Anh, Pháp. Đó không phải việc sức một người có thể làm được, mà là do toàn gia tộc chung vai gánh vác.

Người sống trong Huỳnh Vinh Viễn đường phải theo gia pháp rất nghiêm. Trai cưới vợ được cấp một nhà lầu 2 tầng cộng 40.000 franc làm vốn, gái lấy chồng được hồi môn một nhà trệt và 20.000 franc (không rõ thời điểm cụ thể, chỉ biết so với bậc lương cao nhất của một công chức người Pháp vào lúc ấy là 8.000 franc/tháng), sau đó tuyệt đối không được can dự gì vào khối tài sản của gia tộc. Ngoài ra, con cháu trong họ được cấp toàn bộ học phí cho đến thành tài. Sau khi ra trường, tùy theo ngành nghề đã học, họ đều được đặt vào vị trí thích hợp để phục vụ cho công ty của gia tộc, lương thưởng theo năng lực cá nhân. Ngay từ ấu thơ, các mãnh hổ Hui-Bon-Hoa đã được dạy rằng nếu không tìm được một chỗ đứng trong công ty của gia tộc mình là sự sỉ nhục lớn.

Vì thỉnh thoảng vẫn có người tự nhận mình là dòng dõi Chú Hỏa, ở đây xin gợi ý vài điểm để kiểm chứng hậu duệ Hui-Bon-Hoa chánh hiệu:

– Phải biết đọc và viết chữ Tàu, vì con cháu Hui-Bon-Hoa tuyệt đối không có hạng thất học và vong bản.

– Phải theo Công giáo, đây là lẽ tất nhiên không cần bàn cãi và cũng không được phép có lựa chọn khác.

– Ngoài họ Huỳnh, còn phải có chữ lót trùng với bài Phả tự thi do Huỳnh Trọng Huấn đặt.

– Không thể có quốc tịch Việt Nam, vì gia tộc Hui-Bon-Hoa tuyệt đối không để lại giọt máu nào rơi rớt ở mảnh đất này, toàn bộ người của dòng họ này đã cuốn nóp cút khỏi xứ này từ sau 1975.

Từ 1955, Công ty địa ốc Hui-Bon-Hoa đã được Huỳnh Trọng Bình chuyển trụ sở chính qua Paris, chính sách buộc Hoa kiều nhập Việt tịch của Tổng thống Ngô Đình Diệm[14] do đó không hề ảnh hưởng đến dòng họ Pháp kiều này. Tuy vậy, sản nghiệp chính của họ vẫn là ở miền Nam Việt Nam.

Giữa năm 1974, tình hình miền Nam không mấy lạc quan, Huỳnh Khánh Mi cho ngưng mọi hoạt động ở Việt Nam, phần lớn người trong gia tộc được thu xếp cho ra các chi nhánh ở nước ngoài.

Ngày 30-4-1975, đoàn quân cờ đỏ sao vàng tiến vào Sài Gòn. Khu dinh thự Huỳnh Vinh Viễn đường ở đường Phó Đức Chính được trưng dụng làm tổng hành dinh của Bộ tư lệnh Quân khu 7 Việt cộng, gia quyến của Chú Hỏa bị nhồi nhét dồn lên tầng trên cùng. Toàn bộ đồ cổ ngoạn trong khu dinh thự tư nhân này lập tức được hàng đoàn xe GMC đến dọn dẹp bằng sạch, với lý do để rộng chỗ cho Bộ tư lệnh làm việc.

Chưa hết, vài hôm sau, một cuộc đấu tố được phát động, Công đoàn tố cáo những tội ác của gia tộc Hui-Bon-Hoa đối với nhân dân: bóc lột công nhân, gian lận thuế má, chuyển nhượng nhà cửa phi pháp, cho thuê nhà và cầm đồ với giá cắt cổ, kỳ thị và áp bức nhân công người Việt… Huỳnh Khánh Mi cùng khoảng 10 người khác của gia tộc Hui-Bon-Hoa liền bị tống giam, toàn bộ sản nghiệp của dòng họ này bị tịch thu. Ước tính tổng tài sản của dòng họ Hui-Bon-Hoa không kể bất động sản (và cả đồ cổ bị chở đi trước đó) là 80 tỷ tiền Việt Nam Cộng Hòa, tương đương 32 triệu Mỹ kim vào thời điểm đó[15].

Cộng quân bắt giam, nói là nhằm truy cứu những tội ác của họ, nhưng thật ra là để điều tra những bất động sản mà chúng chưa nắm được. Hơn ba tháng sau, Huỳnh Khánh Mi mới được thả (ông kiên quyết đòi mình phải là người sau cùng của gia tộc ra khỏi nhà giam). Chưa đầy một tuần sau, toàn thể gia tộc Hui-Bon-Hoa ra sân bay rời Việt Nam, hành trang cực kỳ gọn nhẹ của họ được công an Việt Nam xốc tung lên để tìm châu báu lần cuối. Quân chó má tham lam vô độ vui mừng hơn trúng số vì đã lột sạch được một nhà tư sản, nhưng chúng không thể ngờ là chúng đã lỡ mất cơ hội thu phục tiềm lực hùng mạnh và quý báu nhất để kiến thiết một quốc gia: sự ủng hộ của Hoa kiều trên thế giới.

Năm 1986, chính phủ Cộng hòa Pháp đền bù cho những tổn thất mà công dân của họ đã phải gánh chịu trong chiến tranh Việt Nam, gia tộc Hui-Bon-Hoa được một khoản không nhỏ, nhưng chẳng thấm vào đâu so với những gì đã bị tước đoạt.

Năm 1987, “Nhà Chú Hỏa” được dùng làm Bảo tàng Mỹ thuật. 1992, Bảo tàng chính thức khai trương. Tháng 7-2006, lần đầu tiên, một vài thành viên thuộc hàng chữ Nguyên và chữ Tích (thế hệ thứ ba và thứ tư) của gia tộc Hui-Bon-Hoa từ Pháp đến Sài Gòn tìm thăm vết tích cũ của tiền nhân. Ở Bảo tàng Mỹ thuật, họ được ngắm nhìn một phần cổ ngoạn của nhà họ khi xưa. Bà Nguyễn Thị Đức, Giám đốc Bảo tàng tiếp đón họ, sau đó bà này cho báo giới biết: các thành viên của gia tộc Hui-Bon-Hoa đã vui mừng nói rằng được trở thành Bảo tàng là “sự thay đổi tốt nhất” cho ngôi nhà của họ. Thế sự đảo điên, những kẻ bị tước đoạt giờ đây thành ra phải tri ân quân giặc cướp vì chúng đã “bảo quản” của cải giúp mình!

9- Những đóng góp của gia tộc Hui-Bon-Hoa

Triết lý kinh doanh của nhà Hui-Bon-Hoa là lợi nhuận thu được từ cộng đồng phải được dùng để phục vụ trở lại cho cộng đồng, nâng cao phúc lợi xã hội. Chú Hỏa được khắp miền Nam nhớ đến không phải vì tài sản kếch sù, mà vì những đóng góp cho xã hội. Không tài nào thống kê được cụ thể có bao nhiêu ngôi nhà do Công ty địa ốc Hui-Bon-Hoa xây dựng cho dân nghèo thuê với giá rẻ.

Ngót trăm năm đã trôi qua, đến nay người ta vẫn còn có thể nhiều lần bắt gặp không chỉ ở Sài Gòn, Gia Định, Chợ Lớn, mà cả ở miệt LụcTtỉnh, những dãy nhà liền kề nhau rất đặc trưng kiểu “Chú Hỏa”. Những người dân nghèo bất kể Tàu, Việt, đều có thể tìm đến Công ty Hui-Bon-Hoa để thuê hoặc mua trả góp một ngôi nhà khang trang đủ tiện nghi gia đình và phù hợp với túi tiền của mình.

Nhiều công trình lớn do Hui Bon Hoa xây dựng đến nay vẫn phát huy công năng. Hạng mục này không cần phải kể nhiều, chỉ xin tùy tiện điểm qua vài công trình quan trọng:

- Phước Thiện y viện (Huỳnh Trọng Tán xây năm 1909, nay là Bệnh viện Nguyễn Trãi),
- Chẩn y viện (Huỳnh Trọng Huấn xây năm 1937 – nay là Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn),
- Bảo sanh viện Đông Dương (1937 – nay là Bệnh viện phụ sản Từ Dũ),
- Chùa Phụng Sơn (Huỳnh Trọng Bình xây năm 1949 – số 338-340 Nguyễn Công Trứ, Quận I),
- Chùa Kỳ Viên (năm 1949 – số 610 Nguyễn Đình Chiểu, Phường 3, Quận 3),
- Thành Chí học hiệu (Huỳnh Khánh Mi xây, nay là Trường THCS Minh Đức – số 75 Nguyễn Thái Học, Phường Cầu Ông Lãnh, Quận I)…

Từ thời Pháp thuộc, khi Huỳnh Trọng Tán mất (1937), để vinh danh gia tộc Chú Hỏa, chính quyền thực dân đã đặt tên cho con đường nối liền Saigon với Cholon là Đại lộ Hui Bon Hoa (Boulevard Hui Bon Hoa), chính là đường Lý Thái Tổ ở Quận 10 ngày nay.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-8
Bảo sanh viện Đông Dương, 1937 (Nay là Bệnh viện Từ Dũ) trên miếng đất do dòng họ Hui Bon Hoa tặng và xây dựng; diện tích 19.123m2 trên đường Arras (nay là đường Cống Quỳnh, Q.1, TP. HCM). Kiến trúc tòa nhà hiện vẫn khá nguyên vẹn sau 83 năm (1937-2020). Con đường phía trước hiện nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai, hàng cây nhỏ trên đường giờ đã thành cổ thụ - Ảnh tư liệu

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 5-chua-phung-son-tren-duong-nguyen-cong-tru-q1-xay-dung-voi-su-phung-cung-cua-dong-ho-bui-hon-hoa-an-1453810601
Chùa Phụng Sơn trên đường Nguyễn Công Trứ (Q.1, TP.HCM) do dòng họ Hui Bon Hoa phụng cúng - Ảnh: HỒ TƯỜNG

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-9
Khách sạn Majestic, 1925 do dòng họ Hui bon Hoa xây dựng và tặng TP Sài Gòn thời thuộc Pháp - Ảnh tư liệu


Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Chc3ba-he1bb8fa-10
Một dãy nhà trong hẻm 158 Nguyễn Công Trứ (Quận I, Sài Gòn) do Công ty Hui Bon Hoa xây dựng thuở xưa nay vẫn sử dụng tốt.

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 11-nha-chu-hoa-o-goc-duong-le-cong-kieu-nguyen-thai-binh-q1-anh-ho-tuong-jpg-1453810273
Một dãy nhà thuộc dòng họ Hui Bon Hoa xây dựng ở góc đường Lê Công Kiều - Nguyễn Thái Bình (Q.1, TP.HCM) hiện vẫn còn nhiều nhà khá nguyên vẹn - Ảnh: HỒ TƯỜNG

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" 10-nha-chu-hoa-nam-o-goc-duong-vo-van-kiet-pho-duc-chinh-q1-anh-ho-tuong-jpg-1453810273
Một dãy nhà thuộc dòng họ Hui Bon Hoa xây dựng ở góc đường Võ Văn Kiệt - Phó Đức Chính (Q.1, TP.HCM) hiện vẫn còn nhiều nhà khá nguyên vẹn - Ảnh: HỒ TƯỜNG

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Cai-day-nha-pho-cua-chu-hoa-kia-sap-pha-di-xay-thap-doi-50-tang-1-1453822695
Dãy nhà phố một trệt một lầu đối diện Công viên Quách Thị Trang (trái ảnh) thời thuộc Pháp, phía sau ga xe buýt hiện nay do dòng họ Hui Bon hoa xây dựng (hiện đã bị giải tỏa, phá dỡ) - Ảnh tư liệu



* * *

Hơn trăm năm trước (1865), một chàng trai đi thuyền từ Phúc Kiến đến Saigon kiếm kế sinh nhai. Chàng trai ấy đã cùng mấy đời con cháu mình góp phần xây dựng Nam kỳ thành xứ phồn vinh. 110 năm sau đó, Việt cộng có công lớn đánh đuổi gia tộc này biến mất khỏi miền Nam để giúp bảo quản sản nghiệp cho người ta. Lịch sử của dòng họ này từ đó đến nay vẫn được Cộng quân xuyên tạc hoặc cố tình dìm vào quên lãng hòng che giấu bản chất thảo khấu của chế độ. Dù sao, dòng họ Hui-Bon-Hoa vẫn nhất định sẽ còn tồn tại và phát triển dài dài, ít nhất cũng lâu hơn bọn Cộng.
_______

[1] Sỹ tức Huyện Sỹ Lê Phát Đạt (1841-1900); Phương là Đỗ Hữu Phương (1841-1914), còn gọi Tổng đốc Phương; Xường tức Bá hộ Xường Lý Tường Quan (1842-1896).

[2] Loạt bài này là kết quả việc đối chiếu các tài liệu Pháp, Nhật, Tàu, Việt; chủ yếu là dựa vào hai bài viết của hai thành viên gia tộc Hui-Bon-Hoa là Eddie Hui-Bon-Hoa và Odette Hui-Bon-Hoa. Trình độ ngoại ngữ của người viết thiệt là như hạch, toàn phải nhờ phần mềm hỗ trợ dịch thuật; việc lượng định tính chân thực của dữ liệu lại càng nan giải khiến bài viết phải sửa chữa, cắt bỏ và đứt đoạn nhiều lần. Công việc khó nhằn này bắt đầu từ hơn 3 năm trước, cứ đứt rồi lại nối, mãi vẫn chưa hoàn thành. Vốn đã định chịu thua xếp lại cho khỏe, nhưng nếu không trình làng thì nhiều chi tiết lịch sử sẽ bị khuất lấp, nên nay post lên rỉ rả làm động lực để đi đến cùng công việc; hơn nữa biết đâu sẽ được người hiểu biết góp ý, giúp cho bài viết được hoàn chỉnh hơn.

[3] 許本華 phiên âm Hán-Việt là Huỳnh Bổn Hoa (thanh ngang không dấu), chữ Hoa (còn đọc là Huê) này chỉ đọc Hòa khi ký âm theo tiếng Quảng Đông. Năm 1960, Vương Hồng Sển ghi trong “Sài Gòn năm xưa”: “Hui Bon Hoa, tục danh Chú Hỏa, mặc dầu về sau danh vọng lớn, địa vị cao, cũng không ai gọi Ông Hỏa bao giờ. Sớm nhập tịch Pháp nên ký âm theo Pháp ngữ làm vậy rồi gọi như vậy cho đến đời đời, không rõ theo Hán tự hà danh hà tánh?” (Nxb Tự Do, Sài Gòn 1961 – Phần 7: Nhân vật Hoa Kiều hồi Tây mới qua). Rõ ràng ông Sển cũng không biết tên họ thật của Chú Hỏa, nhưng sau đó một con giáp, năm 1973, đạo diễn Lê Hoàng Hoa làm phim kinh dị “Con ma nhà họ Hứa” (“Dạ Lý Hương Films” sản xuất), cốt truyện được cho là phỏng theo giai thoại về một cô con gái của Chú Hỏa. Từ đó có thể thấy, vào lúc này, người ta đã bắt đầu lầm tưởng gia tộc Chú Hỏa thuộc họ Hứa. Và đến năm 2002, người viết bài này còn thấy trên tấm bảng trước cửa khu dinh thự cũ của gia tộc Hui-Bon-Hoa (được Việt cộng trưng thu làm Bảo tàng Mỹ thuật – số 97, đường Phó Đức Chính, quận Nhứt, Sài Gòn) kể lai lịch khu nhà cũng khẳng định Chú Hỏa tên thật là Hứa Bổn Hòa.

[4] Điểm sơ qua, có các giả thuyết kiêm lời đồn sau:
– Lúc mới đến Sài Gòn, Chú Hỏa làm công cho một chủ người Pháp. Nhờ siêng năng và đọc thông tính thạo nên được chủ Pháp trọng dụng. Chủ Pháp mất, đã để lại gia tài bạc vạn cho chú.

– Chú Hỏa hồi mới đến phải sống bằng nghề lạc-xoong, có lần chú mua được cái ghế nệm cũ, khi sửa lại để bán thì ông tìm thấy trong lưng ghế có túi vàng.

– Chú Hỏa mua nền nhà cũ để ở, tình cờ khi sửa nhà đào được cả hầm vàng.

– Chính quyền Pháp đấu giá thanh lý một lô máy truyền tin cũ, Chú Hỏa mua lại số hàng này và từ đống phế liệu đó… phân kim được cả đống vàng.

– Chú Hỏa mua bán đồ cổ, nhờ biết chữ Tàu nên ông thu mua được nhiều cổ ngoạn quý giá từ đời Hán, Nguyên, Thanh, nhờ đó mà phất lên.

[5] Khu bãi lầy khởi nghiệp “kinh doanh bất động sản” đó của Chú Hỏa sau này là tòa nhà Bureau du Chemin de fer của công ty Hỏa xa Đông Dương mạng phía Nam (Chemin de fer de l’Indochine, CFI, réseau du sud) nằm ở góc đường Hàm Nghi-Lê Lợi. Còn tiệm cầm đồ đầu tiên của Chú Hỏa là căn nhà nằm ở góc đường Phó Đức Chính – Nguyễn Thái Bình ngày nay.

[6] Không rõ hành trạng cũng như tác phẩm của Lý Thanh Cơ, chỉ biết ông là cháu nội Lý Quang Địa (1642-1718), đỗ tiến sĩ năm 1670 đời Khang Hy, làm quan đến Lại bộ Thượng thư, Văn Uyên các Đại học sĩ.

[7] Cổ Lãng tự 鼓浪嶼, tức Kulangsu, một hòn đảo nhỏ (diện tích chỉ 2 cây số vuông) thuộc huyện Tư Minh (nay thuộc thành phố Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến). Cuối đời Tống, đảo có tên Viên Sa châu, đời Minh đổi thành Cổ Lãng tự. Trịnh Thành Công từng dồn binh lập trại nơi đây để chiến nhau với Mãn Thanh. Thời kỳ Chiến tranh Nha phiến (1840-1842), Cổ Lãng tự bị thực dân Anh chiếm đóng. Năm 1843, theo Điều ước Nam Kinh, Cổ Lãng tự thành cảng thông thương quốc tế.

Sau chiến tranh Trung-Nhật lần thứ nhất (1894-1895), Nhật Bản chiếm Đài Loan. E ngại Nhật sẽ lấn tới dòm ngó Hạ Môn (do vị trí Hạ Môn đối diện eo biển Đài Loan), Thanh triều quyết định tìm kiếm bảo hộ từ quốc tế, đề xuất dùng Hạ Môn làm cảng nhượng quyền cho liệt cường. Từ 1902, Cổ Lãng tự của Hạ Môn thành tô giới công cộng, lần lượt có 13 cường quốc đặt lãnh sự quán tại đây, cùng với đó là lượng người nước ngoài tụ về đông đúc.

[8] L’Information d’Indochine, économique et financières, 1934.

[9] Huỳnh Văn Hoa đặt tên cho các con lấy chữ Trọng làm chữ lót, tên đều theo bộ Ngôn 言: Trọng Mô 仲謨, Trọng Huấn 仲訓, Trọng Tán 仲讚, Trọng Bình 仲評…

[10] Đây cũng là tòa đẹp nhất trong bốn dinh thự, hiện còn chiếc thang máy đầu tiên của Saigon (bằng gỗ), nay vẫn còn vận hành được. Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton khi viếng thăm Sài Gòn năm 2000 đã dùng đây làm nơi tiếp khách.

[11] Hàng chữ Khánh được đặt tên theo bộ Mộc 木.

[12] Mô Kim hiệu úy: tương truyền đời Tam quốc, Tào Tháo thành lập một đội quân đặc biệt chuyên khai quật các lăng mộ đế vương, chỉ huy đội quân này được phong chức Mô Kim hiệu úy (quan hiệu úy mò vàng). Danh từ này sau đó được người Tàu dùng để gọi bọn trộm mộ.

[13] Cũng trong Huỳnh gia mộ viên, cách 8 ngôi mộ của nhà Hui-Bon-Hoa gần 100m về phía Tây Bắc là 5 ngôi mộ khác cũng họ Huỳnh. Chỗ khác nhau là trên đầu các bia mộ thuộc gia tộc Chú Hỏa khắc hai chữ Vinh Viễn 榮遠 (gọi tắt Huỳnh Vinh Viễn đường, tên Tàu của Công ty địa ốc Hui-Bon-Hoa). Còn trên đầu bia các mộ này là hai chữ Tử Vân 紫雲.
Họ Huỳnh 黃 (ngoài Bắc đọc là Hoàng), vốn là một họ lớn, được xếp hàng thứ 7 bên Tàu.

Riêng ở Tuyền Châu, Phúc Kiến, có 10 họ lớn xếp theo thứ tự là: Trần, Lâm, Huỳnh, Vương, Lý, Trương, Ngô, Lưu, Dương, Hứa; họ Huỳnh đứng hàng thứ ba, mệnh danh “Thám hoa” (Trạng nguyên Trần, Bảng nhãn Lâm, Thám hoa Huỳnh).

Ông tổ họ Huỳnh ở Tuyền Châu là Huỳnh Thủ Cung (629-712), một cự phú đời Đường. Năm 686, Cung xây Liên Hoa tự (nay là Khai Nguyên tự, di tích văn hóa cấp quốc gia của đại lục). Tương truyền chùa này quanh năm có mây tía bao phủ nên còn gọi Tử Vân tự. Con cháu Huỳnh Thủ Cung từ đó tự xưng chi mình là Tử Vân Huỳnh.

Trải hơn ngàn năm, Tử Vân thành một nhánh lớn mạnh của họ Huỳnh, với nhiều tên tuổi lớn: đời Bắc Tống có thư pháp gia Huỳnh Đình Kiên, Nam Tống có tư tưởng gia Huỳnh Chấn, đời Thanh có Huỳnh Tông Hy, Huỳnh Thận, Huỳnh Tuân Hiến, v.v… Cuối Minh đầu Thanh, có rất đông người thuộc Tử Vân Huỳnh thiên di sang Annam.

Sự hiện diện của các ngôi mộ thuộc Tử Vân trong khuôn viên mộ địa của nhà Vinh Viễn cho thấy gốc gác gia tộc Hui-Bon-Hoa có mối liên hệ mật thiết với Tử Vân về huyết thống. Nhánh Huỳnh Tử Vân cũng dựa vào bài Phả tự thi của họ nhà mình có chữ Trọng:

仲淑季禮則 Trọng thục quý lễ tắc
奕世種書田 Dịch thế chủng thư điền
文章昭國瑞 Văn chương chiêu quốc thụy
忠孝本家傳 Trung hiếu bổn gia truyền

để nhận ba anh em Trọng Huấn, Trọng Tán, Trọng Bình là người thuộc dòng họ mình. Nhưng ngoài mỗi chữ Trọng làm tên đệm trong bài thơ này thì không có thêm được chứng cớ khác. Tra các gia phả nhánh Tử Vân cũng không hề thấy tên Huỳnh Văn Hoa và các con.
Mối liên hệ giữa nhánh Tử Vân và Vinh Viễn là có thật; bằng không, các ngôi mộ của nhà Tử Vân đã không thể chen vào đây. Tôi phân vân không thể chứng minh cụ thể mối liên hệ ấy, mà bỏ qua thì tiếc, xin ghi lại vào chú thích này để tồn nghi.

[14] Có thể đọc thêm về chính sách này ở đây.

[15] Một so sánh để dễ hình dung: cùng thời điểm đó, vào khoảnh khắc tồn tại cuối cùng của chính phủ Việt Nam Cộng hòa, trong Ngân hàng Quốc gia Việt Nam có ngân khoản dự trữ là 16 tấn vàng lá (mà Cộng sau đó vu cho Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đã mang theo chạy ra nước ngoài). Số vàng này gồm 1.234 thỏi, nặng khoảng 16 tấn, trị giá 71,658 triệu Mỹ kim. Tính ra, tài sản của gia tộc Hui-Bon-Hoa gần bằng 1/2 dự trữ ngân khố quốc gia.
Anonymous

Sài Gòn Xưa
Guest


Back to top Go down

Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa" Empty Re: Đi tìm sự thật về "Con ma nhà họ Hứa"

Post by Sponsored content



Sponsored content


Back to top Go down

View previous topic View next topic Back to top


Permissions in this forum:
You can reply to topics in this forum